گروه صنایع چوب و کاغذ ابوذر
مطالبی پیرامون صنایع چوب و کاغذ و زیر مجموعه های تبدیل مکانیکی و تبدیل شیمیایی چوب
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: علی کوه پیما - پنجشنبه ۱٥ اسفند ۱۳٩٢

خلاصه فصل 5 کتاب حفاظت صنعتی چوب ( دکتر پارساپژوه ) :
 
•  تخریب چوب ( Deterioration of Wood ) تحت دو عنوان بررسی می شود:
1.      پوسیدگی بیولوژیکی ( Biological Decay )
2.      تخریب فیزیکی و شیمیایی ( Physical & Chemical Degradation )
 قارچها از دسته گیاهان ساده می باشند و کلروفیل ندارند.
•  زندگی قارچها آغاز می شود.
•  ریسه ها هم اندام زایشی و هم اندام رویشی محسوب می شوند.
•  گونه گانودرما ( دارگوش – Ganoderma Applantum ) به درخت راش حمله می کند.
•  محیطهای دارای رطوبت کمتر از 20% برای رشد قارچ بسیار خشک هستند ( در محیطهای غرقابی بعلت عدم وجود اکسیژن نمی توانند فعالیت کنند.)
•  دما فعالیت قارچها را تشدید می کند.
•  منطقه 100 میلی متری بالای زمین و 300 میلی متری زیر زمین شرایط ، برای رشد قارچ بسیار مناسب می باشد.



•  پوسیدگی قهوه ای به دو دسته تقسیم می شود:
1.      پوسیدگی خشک : توسط قارچ گریان یا خانگی ( مرولیوس = Merulius Lacrymans ) و یا پوریا ( Poria Incrasata ) ایجاد می شود. در ساختمانهای مناطق معتدل جهان بوجود می آید. این قارچ در محیط گرم و جایی که تهویه هوای ضعیف و رطوبت بالا داشته باشد ، بهتر می روید.
2.      پوسیدگی تر یا مرطوب ( Wet Rot ) : توسط قارچ خزینه یا قارچ سردابها یا قارچ معادن ( Coniophora Puteana ) یا سربلا (  Coniophora Cerebella ) ایجاد می گردد. شایعتر از پوسیدگی خشک می باشد.( 50 – 40 % رطوبت به بالا ) . چوب بسیار تیره و در واقع سیاه می شود. خیلی از مواقع پوسیدگی درونی و سطح چوب دست نخورده می باشد.
 
•  پوسیدگی سفید : از تمامی مواد ساختمانی چوب استفاده کرده و رشد می نمایند. با پیشرفت پوسیدگی چوب سبکتر ، روشنتر و ظاهر بافت آن رشته ای تر می شود. به این نوع پوسیدگی ، پوسیدگی اتصالات هم گفته می شود . پهن برگان نسبت به حمله مستعدتر هستند. چوب مورد حمله قرار گرفته بندرت همکشیده شده و یا در هم می ریزد.
•  پوسیدگی نرم: در برجهای خنک کننده آبی بیشتر دیده می شود . پهن برگان نسبت به حمله مستعدترند. چوب مورد حمله شکل خود را حفظ کرده ، سطح چوب تغییر رنگ می دهد ، نرم شده و نشانه های خردگی و ساییدگی نشان می دهد. در صورت خشک شدن دارای ترک و شکاف ریز می گردد.
•  کپکها ( Moulds ) و باختگیها ( Stains ) : قارچها چوب را مورد حمله قرار نمی دهند ، بلکه مواد مغذی درون پارانشیمها را مصرف می نمایند. باعث تغییر رنگ چوب می شوند و سوزنی برگان مستعدتر هستند. چوبدرون کمتر از چوب برون مورد حمله قرار می گیرد ( بعلت خروج ذخیره غذایی از سلولهای پارانشیم).
•  کپکهای سبز و سیاه بی خطرند و باعث صدمه چوب نمی شوند.
•  باکتریها ( Bacteria ) : به چوبی که بطور کامل خیس و مرطوب باشد حمله می کنند.
•  مهمترین حشره مخرب در جهان موریانه های چوبخوار زیرزمینی هستند.
•  سوسک ته سنجاقی یا نیش سیاه ( آمبروزیا ) دارای نامهای دیگری همچون سوسک چوبخوار خانگی ، سوسک شاخک دراز ، حفار خانه های کهنه ، حفار اروپایی خانه ها ، سوسک ایتالیایی و سوسک کامبرلی نیز می باشد.
•  موریانه ها ( White Ants – Termites ) بیشتر به دسته سوسکهای حمام نزدیک هستند.
•  تقریبا تمامی موریانه ها در تاریکی مطلق زندگی می کنند.
•  چهار نوع مختلف موریانه وجود دارد :
1.      موریانه زیرزمینی یا ساکن در خاک
2.      موریانه چوب خشک
3.      موریانه چوب تر
4.      موریانه کشاورز یا چوبخوار
  در هر مجموعه یک شاه و یک ملکه وجود دارد. چند تخم اولیه تبدیل به موریانه های نابالغ یا پوره ( Nymph ) شده و از ملکه مراقبت می نمایند.
•  موریانه ملکه بزرگترین حشره می باشد و 50 سال عمر می کند.
•  بعضی از نیمه بالغها ، بالغ شده بالدار می شوند و قدرت تولید مثل می یابند.
•  از گروه نیمه بالغها موریانه های کارگر ( نازا – بی بال – کور – عامل اصلی تخریب در چوب ) و موریانه های سرباز ( با آرواره های بزرگ برای دفاع از کلونی ) نیز پدید می آیند.
•  بزرگترین سوسکهای دنیا : گولیاتوس غول پیکر ( Goliathus Gigateus ) و سوسک هرکولس ( Dynastes Hercules ) می باشند.
•  شش خانواده یا تیره مهم سوسکهای چوب شناخته شده ، عبارتند از :
1)خانواده لیکتوسها ( Powder Post Beetle ) یا سوسک آردی چوب :
•  گونه بسیار شایع این خانواده لیکتوس قهوه ای ( Lyctus Bruneus ) می باشد.
•  به پهن برگان دارای آوند بزرگ حمله می کند و از نشاسته درون سلولها تغذیه می کند و کمتر به سلولز دیواره سلولی حمله می نماید ( حمله فقط به چوب برون ) .
•  در داخل آونها تخم گذاری می کند.
•  چند گونه مستعد حمله با درصد نشاسته بالا عبارتند از : آپاخی ( واوا ) ، ماهاگونی آفریقایی و لیمبا .
2)خانواده آنوبیوم : آفتهای مهم چوب آلات ساختمانی محسوب می شوند.
•  متداولترین گونه های آنوبیوم در آمریکای شمالی عبارتند از : هادروبرگموس ( Hadrobregmus Carinatus ) و فیلینیوس ( Philinus Ruficornis ).
•  نام دیگر آنوبیوم پونکتاتوم ( Punctatum   Anibium ) سوسک معمول اثاثیه منزل ( سوسک مبل خوار ) می باشد.
•  لارو این حشره به برون چوب و گاهی درون چوب سوزنی برگان و پهن برگان آسیب می رساند.
•  سوسک ساعت مرگ که بدلیل حملات به ساختمانهای تاریخی انگلستان معروف می باشد نیز از این خانواده می باشد.
3)خانواده سرامبیسیده ( سوسکهای واقعی ) یا سوسکهای شاخک دراز :
•  گونه هیلوتروپس ( سوسک شاخک دراز چوبخوار خانگی ) اغلب به سوزنی برگان حمله می کند.
•  گونه اومیده ( Omida Gahani ) یا سوسکهای پودر کننده چوب : این حشره هم یک آفت جنگلی و هم به چوب آلات خشک حمله می کند. یک عامل در این گونه غیر معمول است و آن این است که به چوب درون حمله می نماید.
4)خانواده بوستریکیده : به مته چوبها یا سوسک حفار دکلها معروف است. ( در مناطق گرمسیری )
•  به چوب برون پهن برگان در طی عملیات چوب خشک کنی و یا به چوبهای تازه قطع شده حمله می نماید.
•  مانند لیکتوسها از نشاسته تغذیه می کند و حشره کامل نیز حفاری می نماید. ( در داخل دالانها تخم گذاری می کند)
5و6 ) خانواده پلاتیپودیده و خانواده اسکولیتیده ( سوسکهای پوستخوار ) :
•  حشرات کامل این خانواده دالانهای راست و دراز در چوبهای مرطوب حفر می کنند.
•  سوسک آمبروزیا یا نیش سیاه ( حفاران نوک سوزنی ) : لاروها از رویش قارچی بنام آمبروزیا که توسط حشره کامل بداخل چوب برده شده تغذیه می کنند.
•  اسکولیتوس = سوسک پوستخوار نارون = مرگ نارون
•  مورچه نجار ( Carpenter Ant ) = نام علمی = کامپونوتوس : از چوب تغذیه نمی کند بلکه دز چوب لانه حفر می نماید.
•  زنبور نجار یا گزیلوکوپا از چوب بعنوان پناهگاه استفاده می نماید.
•  شاپرکهای چوبخوار ( کاسیده ها ) و یک گونه مگس مرداب ( پوویلا ) از دیگر حشراتی هستند که به چوب آسیب وارد می نمایند.
•  بامبو و نی حاوی سیلیس بالایی هستند.
•  زنبوران معمولی چوبخوار ( دم شاخیان ) از خانواده سیرسیده از آفتهای جدی نهالستانهای جنگلی می باشند.
•  چوبخواران دریایی و یا حفاران دریایی ( Marine Borers ) به دو دسته نرم تنان ( Molluscs ) و سخت پوستان ( Crustaceans ) تقسیم می شوند.
•  دو گونه مقاوم به چوبخواران دریایی : تیک و ترمینالیا
•  نرم تنان حفار ( Molluscan Borers ) : مارتزیا – تردو – بانکیا
•  تمامی نرم تنان حفار در آبهای گرمسیری زندگی می کنند و فقط تردو ناوالیس و تردو روژیکا در آبهای سردتر هم یافت می شوند.
•  خسارات عمده در محل داغ آب ( حد بین جزر و مد دریا ) حدود 1.5 متر زیر آب اتفاق می افتد.
•  سخت پوستان حفار ( Crustacean Borers ) : لیمنوریا – کلورا ( از نظر عادات شبیه به لیمنوریا ) – اسفرما ( از چوب بعنوان پناهگاه استفاده می نماید).
•  خرچنگ چوبخوار ( لیمنوریا لیگنوروم ) : ساختاری مانند ساعت شنی از نشانه های این جانور مخرب می باشد.( تخریب موضعی و محدود )
•  استفاده از این مواد بصورت فشاری برای محافظت در برابر چوبخاران دریایی مفید می باشد:
1.      کرئوزوت
2.      کرئوزوت با قطران ذغال سنگ
3.      مخلوط کربوهیدراتها مانند تری بوتیل تین
4.      نفتانات مس
در صورتی که چوب آلات ضخامتی بیشتر از 15 میلی متر داشته باشند در هنگام سوختن یک لایه کربن آنرا پوشانده و ادامه سوختن غیر ممکن می گردد، مگر اینکه گرمای اضافی اعمال گردد.
•  هوازدگی ( Weathering ) : در نبود عوامل قارچی عامل هوازدگی به تنهایی به آهستگی رشد می نماید و در صورت وجود عامل ثانویه این رشد بسیار سریعتر خواهد بود.
•  فرسودگی مکانیکی ( Mechanical Wear )
•  چوب در مقابل اسیدها و قلیاهای قوی زیاد مقاومت نشان نمی دهد.
 

مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :