گروه صنایع چوب و کاغذ ابوذر
مطالبی پیرامون صنایع چوب و کاغذ و زیر مجموعه های تبدیل مکانیکی و تبدیل شیمیایی چوب
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: علی کوه پیما - پنجشنبه ٢ خرداد ۱۳٩٢

جهت مشاهده متن مقاله بر روی ادامه مطالب کلیک کنید:


بررسی و نیاز سنجی آموزش ماشین آلات صنایع چوب در مجموعه ی صنایع چوب و کاغذ

حسین رنگ آور[1]، علی کوهپیما2

استادیار، گروه صنایع چوب، دانشکده عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، کدپستی 15811-16788 تلفن :22970071                                                                                                                                                          hrangavar@yahoo.com  Email:

 

چکیده

ماشین آلات از مهمترین عناصر تولیدند و نیروی انسانی با بکارگیری درست از آن باعث افزایش بازدهی تولید می شود. تربیت نیروی کار توانمندی که افزون بر استفاده صحیح بتواند تعمیر ماشینها را نیز انجام دهد برعهده مراکز آموزشی است. این پژوهش جهت نیازسنجی گرایش مهندسی ماشین آلات در مجموعه صنایع چوب و سازگاری آن با توقعات صنعت صورت گرفته و در آن از پرسشهای هدفمندی براساس نیازهای صنعت استفاده شده و پایایی آنها نیز با ضریب آلفای کرونباخ 83/0=α به دست آمده است. جامعه آماری آن فعالان عرصه صنایع چوب (100نفر) بودند که نتایج تحلیل آماری، بیانگر تاثیر مطلوب گرایش جدید "مهندسی ماشین آلات صنایع چوب" بر راندمان تولید و عمر مفید تجهیزات این رشته در صنعت (24/3x̄=) است.

کلمات کلیدی: آموزش،  مهندسی ماشین آلات صنایع چوب،  صنایع چوب و کاغذ،  صنعت

1-    مقدمه

صنایع چوب وکاغذ کشور جهت افزایش رقابت با کالاهای خارجی به ماشین آلات مدرن و جدید نیاز دارد. این ماشین آلات باید توسط کارشناسان خلاق و کارآزموده طراحی و ساخته شود و متناسب با شرایط اقتصادی و اقیلمی کشور بومی سازی گردد. از سوی دیگر ماشین آلات نیاز به نصب، تعمیر و نگهداری دارند و کاربری ماهر می تواند علاوه بر افزایش طول عمر مفید ماشین با بکارگیری صحیح و سرویس و نگهداری به موقع ماشین، زمان توقف خط تولید را نیز کاهش دهد.  تعداد و تنوع زیاد ماشین آلات صنعت چوب و کاغذ و نیاز روزافزون صنعت به متخصص و تکنسین های ماهر جهت نصب و راه اندازی ماشین ها در خطوط تولید و بکارگیری و سرویس و نگهداری از آنها روز به روز بیشتر احساس می شود. از نظر ابعاد، وزن، قابلیت جابجایی و حمل و نقل و نیز از نظر سطح اتوماسیون، تنوع ماشین آلات صنایع چوب را می توان در مقایسه با سایر صنایع دارای بیشترین تنوع دانست. این دامنه وسیع از ماشین های دستی- برقی با وزن کمتر از یک کیلوگرم گرفته تا خطوط تمام اتوماتیک صنعت خمیر و کاغذ و صفحات فشرده چوبی نشانگر گستردگی دامنه کاربرد آنها است. خواص متفاوت گونه های مختلف چوبی و ساختار پیچیده بیولوژیکی چوب و تاثیر این خواص بر محصولات نهایی صنعت، مجالی برای تاخت و تاز جهت مرزگشایی و دست اندازی را به دانشجویان این رشته به سایر علوم از جمله علوم الکترونیک و مکانیک را نمی دهد. در کشورهای پیشرفته این کارشناسان و نیرهای ماهر و آشنا به اجزاء و ساختار ماشین آلات صنایع چوب در گرایشی مستقل تحت عنوان " مهندسی ماشین آلات صنایع چوب" تربیت می شود.

رنگاور،کوهپیما (1388) در بررسی اصول انتخاب ماشین آلات و نیاز مشاوره مدیر کارخانجات با مسئول فنی سالن تولید هنگام خرید ماشین آلات و ابزار ها به ضرورت مهارت مسئول فنی در شناخت قطعات مکانیکی و تشخیص ماشین های مناسب با نوع تولید و سازگار با خطوط تولید تاکید کرده اند ‌]1[.

Dearde       و همکاران   (2006) بررسی تأثیر آموزش های حرفه ای بر بهره وری صنایع بریتانیا با روش تابع تولید، بیانگر آن است که رابطه مثبت و معنی داری بین آموزش کارکنان و بهره وری صنایع وجود دارد  .[4]

از آنجا که دانشجویان و ورودی نیروی انسانی در این رشته گاهی متمایل به تغییر رشته تحصیلی خود و انتخاب رشته های زیر گروه مکانیک و یا برق و الکترونیک می باشند

این تحقیق با برسی نتایج حاصل از داده های آماری بدست آمده از پرسش نامه ها و مصاحبه با صاحبان صنایع فعال در زمینه کاغذ سازی و مبلمان و نیز جمع بندی نظرات فارغ التحصیلان رشته صنایع چوب تهیه شده و نتیجه نهایی بدست آمده افتتاح و ایجاد هر سریعتر گرایشی تحت عنوان مهندسی ماشین آلات صنایع چوب با سرفصل هایی مجزا و مشترک میان مکانیک و صنایع چوب در مجموعه رشته تحصیلی صنایع چوب و کاغذ به عنوان گرایشی میان رشته ای را ضروری برمی شمارد. در این میان تشخیص ضرورت و نیاز این گرایش بر عهده صاحب نظران و متولیان صنعت چب و کاغذ کشور است.

2-   روش تحقیق

نتایج این تحقیق در ارتقاء و بهبود رابطه میان آموزش و صنعت بسیار موثر و مفید است و هدف آن هدفی کاربردی است و نیز به بررسی و نیاز سنجی صنعت چوب و کاغذ کشور و ارتباط میان آموزش دوره کارشناسی صنایع چوب و صنعت می­پردازد. بنابر این از نظر نحوه گردآوری داده ها آنرا می توان از نوع توصیفی -همبستگی برشمرد که به روش پیمایشی انجام شده است[5 و6] جامعه آماری در این پژوهش 30 نفر از سرپرستان و صاحبان صنایع و کارخانجات و کارگاه های صنایع چوب و کاغذ و  90 نفر از فارغ التحصیلان کارشناسی صنایع چوب بوده­اند.

در این پژوهش برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده شده که شامل مجموعه ای از گویه های هدفمند بر اساس نیاز سنجی گرایش جدید مهندسی ماشین آلات صنایع چوب و کاغذ طراحی گردیده است و دیدگاه ها و نظرات مدیران کارخانجات و کارگاه های تولید فعال در زمینه صنایع چوب و کاغذ مورد سنجش قرار گرفته است. به این منظوردو مجموعه سوال به صورت جداگانه که مجموعه اول صاحبان صنعت را مخاطب قرار داده است و مجموعه دوم دانش آموختگان رشته صنایع چوب و کاغذ را و پیرامون نیاز ایجاد گرایش مجزای فوق و لزوم شناخت ماشین ها و اجزاء و ساختار آنها توسط دانش آموختگان مجموعه صنایع چوب و کاغذ در نظر گرفته شده است. پرسشنامه های ذکر شده در اختیار متخصصین رشته صنایع چوب و اساتید دانشکده علوم انسانی قرار گرفت و از حیث روایی صوری و محتوا تأیید گردید. پایایی پرسشنامه نیز با استفاده از فرمول ضریب آلفای کرونباخ (83/0=α) به دست آمد.

پرسشنامه های مذکور با استفاده از پست الکترونیک در اختیار فارغ التحصیلان کارشناسی صنایع چوب در شهر های مختلف کشور قرار گرفت. همچنین پرسشنامه های جدول 2 به وسیله­ی دورنگار به سرپرستان کارگاه های تولیدی صنایع چوب ارسال و از همان طریق پاسخ دریافت شده است.

 

جدول 2-  نتایج حاصل از نظرات فارغ التحصیلان رشته صنایع چوب

ردیف

پرسش ها

خیلی کم

درصد

کم

درصد

متوسط

درصد

زیاد

درصد

فراوانی کل

میانگین

واریانس

1

میزان اطلاعات شما از ساختار ماشین آلات صنایع چوب چقدر است؟

6/29

4/40

2/25

8/4

90

05/2

9/14

2

به چه میزان توانایی تعمیر ماشین آلات دستی – برقی صنایع چوب را دارید؟

7/31

3/38

8/23

2/6

90

04/2

86/13

3

به چه میزان توانایی تعمیر ماشین آلات عمومی صنایع چوب را دارید؟

7/28

3/41

6/24

3/5

90

06/2

92/14

4

به چه میزان توانایی تعمیر ماشین آلات پیشرفته کنترل عددی صنایع چوب را دارید؟

5/24

5/45

6/26

4/3

90

09/2

22/17

5

گذراندن واحد های کارشناسی تا چه حد با آشنایی شما در خصوص مباحث ماشین آلات مؤثر بوده است؟

5/29

5/40

2/25

7/4

90

05/2

97/14

6

تاثیر شناخت ماشین آلات در راندمان تولید صنایع چوب را به چه میزان ارزیابی می کنید؟

9/0

1/19

5/31

5/48

90

27/3

08/20

7

میزان اثر گذاری این گرایش را در عمر مفید ماشین ها چقدر ارزیابی می کنید؟

5/2

5/17

6/26

4/53

90

31/3

38/21

8

گرایش مذکور تا چه اندازه ای در به کار گیری آن در حرفه فعلی شما موثر خواهد بود؟

6/2

4/17

5/31

5/48

90

26/3

61/19

9

آگاهی شما از علوم و فنون مرتبط با ساختار ماشین آلات چقدر است؟

7/27

3/42

3/25

8/4

90

07/2

43/15

10

شناخت ضروری و کافی شما در خصوص تعمیر و نگهداری ماشین ها ی صنایع چوب به چه میزان است؟

6/32

4/37

7/24

6/4

90

01/2

46/14

11

چه میزان از مهارت های کار با ماشین آلات مدرن در دوره کارشناسی آموزش داده میشود؟

27

43

3/27

7/2

90

06/2

64/16

12

میزان ضرورت این گرایش را در صنایع چوب به چه میزان می دانید؟

4/1

6/18

5/28

5/51

90

3/3

92/20

 

به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش آمار توصیفی و از نرم افزار SPSS استفاده گردید و میانگین وزنی، واریانس و سایر موارد هر گویه تعیین شد [7]. برای این منظور ابتدا گویه های پرسشنامه بر اساس هر درس مورد مطالعه تفکیک گردید و میانگین وزنی عددی که به طور کمی نشانگر ارتباط بین دو پدیده است، بین 1 تا 4 بدست آمد. مقیاس هایی که بر اساس روش لیکرت در چهار درجه خیلی کم، کم، زیاد، خیلی زیاد تعیین شده بود به چهار بازه تقسیم شدند، به طوری که اگر میانگین بین بازه1 تا 5/1 (5/1>m>1) قرار گیرد به معنای خیلی کم، اگر بین بازه 5/1 تا 5/2 (5/2 >m> 5/1) به معنای متوسط، اگر بین بازه 5/2 تا 5/3 (5/3 >m >5/2) به معنای زیاد و اگر بین 5/3 تا 4 (4 >m> 5/3) قرار گیرد به معنای خیلی زیاد می باشد.

3-   نتایج و بحث

در مجموع تعداد 130 نفر از صاحبان کارخانجات و کارگاه ها و دانش آموختگان کارشناسی صنایع چوب-سازه های چوبی پرسشنامه ها را تکمیل نمودند و گویه های مربوط به سوال "میزان تاثیر ایجاد یک گرایش مستقل تحت عنوان مهندسی ماشین آلات صنایع چوب" را متناسب با دیدگاه های خود بر اساس مقیاس های خیلی زیاد‌‍، زیاد، متوسط و خیلی کم ارزیابی کردند. جدول 2 و 3 نتایج بدست آمده از نظرات آنان را در پاسخ به سوال فوق نشان می دهد.

میانگین کلی نظرات جامعه آماری تعریف شده درباره تاثیر ایجاد گرایش جدید ماشین آلات در مجموعه ی کارشناسی صنایع چوب بر موفقیت شغلی فارغ التحصیلان این رشته درصنعت بر اساس داده های جدول 2 و 3 به میزان 24/3 می باشد. با توجه به اینکه این میانگین بین 5/2 و 5/3 قرار دارد. بنابراین می توان نتیجه گرفت نظر مدیران و سرپرستان کارگاه ها و کارخانجات و نیز فارغ التحصیلان رشته صنایع چوب نشان دهندة اثر زیاد این گرایش در ارتباط با صنعت می باشد.

جدول 3- نظرات مدیران و سرپرستان بخش تولید کارخانجات و کارگاه های صنایع چوب

ردیف

پرسش ها

خیلی کم

درصد

کم

درصد

متوسط

درصد

زیاد

درصد

فراوانی کل

میانگین

واریانس

1

میزان مهارت دانش آموختگان رشته صنایع چوب در زمینه سرویس و نگهداری کارخانه چه اندازه است؟

4/36

6/63

4/5

5/5

30

82/1

01/28

2

مسئول فنی سالن تولید چه میزان توانایی تعمیر ماشین آلات صنایع چوب را دارد؟

7/1

3/8

6/14

4/45

30

48/3

33/19

3

مهارت فنی سرپرست تولید به چه میزان بر توقف تولید ناشی از خرابی ماشین دارد؟

4/5

6/4

4/36

6/53

30

38/3

14/24

4

مهارت فنی سرپرست تولید به چه میزان بر عمر مفید ماشین آلات و عدم نیاز به خرید مجدد ماشین ها دارد؟

7/3

3/6

3/29

7/70

30

51/3

01/31

5

سرویس و نگهداری به موقع ماشین ها به چه میزان بر عمر مفید آنها موثر است؟

2/0

8/9

4/13

6/86

30

69/3

79/39

6

تاثیر شناخت ساختار ماشین آلات را در راندمان تولید مرکز تولیدی خود به چه میزان ارزیابی می کنید؟

8/4

2/6

7/28

3/71

30

5/3

03/31

7

میزان اثر گذاری این گرایش را در عمر مفید ماشین ها چقدر ارزیابی می کنید؟

8/4

2/5

5/23

5/76

30

56/3

81/33

8

گرایش مذکور تا چه اندازه ای در به کار گیری آن در حرفه فعلی شما موثر خواهد بود؟

5/3

5/6

5/23

5/76

30

57/3

83/33

9

آگاهی شما به عنوان سربرست تولید از علوم و فنون مرتبط با ساختار ماشین آلات چقدر است؟

7/15

3/35

4/17

6/42

30

78/2

29/13

10

شناخت ضروری و کافی سرپرست کارگاه تولید در خصوص تعمیر و نگهداری ماشین های صنایع چوب به چه میزان است؟

4/1

6/48

7/13

3/46

30

95/2

6/23

 

 

شکل 1 – میزان پراکندگی پاسخ های الف) دانشجویان صنایع چوب و ب) صاحبان و سرپرستان کارگاه های تولیدی صنایع چوب به گویه های پرسشنامه

 

 

شکل 2 – نحوه توزیع پاسخ های الف) دانشجویان صنایع چوب و ب) صاحبان و سرپرستان کارگاه های تولیدی صنایع چوب به هریک از گویه های پرسشنامه

 

نمودار دایره ای متوسط میزان پراکندگی پاسخ های دانشجویان و صاحبان و سرپرستان کارگاه­های صنایع چوب در شکل 1 نمایش داده شده است.  براساس این نمودارها می توان دریافت که بیش از 32درصد دانشجویان و 57درصد سرپرستان کارگاه ها معتقدند که آموزش های موجود برای آمادگی فارغ التحصیلان برای کار و نگهداری ماشین آلات صنایع چوب کافی نیست و با رتبه ی خیلی زیاد که با رنگ قرمز در نمودار دانشجویان و با رنگ بنفش در نمودار سرپرستان کارگاه­ها نشان داده شده است، ایجاد گرایشی برای آموزش تخصصی تر ماشین آلات صنایع چوب به دانشجویان لازم به نظر می­رسد.

در شکل 2، پاسخ های ارائه شده برای هر یک از گویه ها با جزییات بیشتری نمایش داده شده است. در این شکل قابل مشاهده است که سوالات یک تا پنج نمودار الف (دانشجویان صنایع چوب) و سوال یک در نمودار ب (صاحبان و سرپرستان کارگاه های صنایع چوب)، توزیعی مخالف توزیع سایر سوالات دارند. با رجوع به گویه های مربوط به این سوالات مشخص می شود که نحوه ی پرسش به گونه ای بوده است که پاسخ خیلی کم، نشان دهنده ی میزان کم آگاهی آنان نسبت به اطلاعات تخصصی ماشین آلات این رشته است و به همین ترتیب پاسخ خیلی زیاد، به عنوان آگاهی زیاد آنان در این رابطه قلمداد می شود. در محاسبه ی کمی برای میزان تاثیر ایجاد گرایشی جدید برای ماشین آلات صنایع چوب، مقادیر میانگین وزنی این سوالات، معکوس شده و معکوس شده ی آن ها به عنوان مقادیر موثر برای محاسبه ی مقدار نهایی مورد استفاده قرار گرفته است. نتیجه ی نهایی همان گونه که پیش از این نیز ذکر شده، مقدار 24/3 است که عددی بین 3 تا 5/3 را نشان می دهد، که در بازه ی زیاد قرار می گیرد.

4-   نتیجه گیری

بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق می توان ضرورت گرایش ماشین آلات صنایع چوب را به عنوان گرایشی کاربردی و مفید در دوره کارشناسی صنایع چوب در حرفه شغلی دانش آموختگان این رشته دانست. بطوری که بازخورد این گرایش در بازار کار و صنعت بسار مفید و حائز اهمت است. سرفصل های درسی این گرایش بر اساس شناخت ماده اولیه صنعت چوب و کاغذ به عنوان ماده آلی و طبیعی مورد ماشینکاری و نیز شناخت اجزاء و بخش های مکانیکی و الکتریکی ماشین آلات قابل تبیین و تدوین است. می توان کلیه مطالب مورد نیاز تعمیر و نگهداری ماشین آلات صنایع چوب را که صنعت به آن تخصص نیاز دارد با سرفصل های درسی گرایش مذکور پوشش داد. همچنیین پیشنهاد می شود. از آنجایی که در حال حاضر تخصص سرویس و نگهداری ماشین آلات به عنوان یک رشته مستقل در طرح آموزش عالی وجود ندارد و افراد صاحبنظر و خبره در این زمینه به صورت تجربی و نه آکادمیک اطلاعات لازم را بدست آورده اند ضرورت دارد در تدریس و آموزش این درس حتما در کنار اساتید حضور داشته تا اطلاعات لازم و ضروری مربوط به این درس را به صورت تجربی و عملی به دانشجویان انتقال دهند.

مراجع

[1] رنگاور حسین، کوهپیما علی، تکنولوژی ماشین آلات پیشرفته صنایع چوبCNC, General, NC، انتشارات دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران، چاپ دوم، .1388

 [2]مرادی، محمدعلی، بررسی کارایی درونی نظام اموزش متوسطه کشاورزی،  فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 1 و 2، 1374.

 صدری، عباس، (1376). آموزش و پرورش ایران تا سال  1400 [3]

 

 [4] Dearden, L., Reed, H. & Reenon, J. R., "The impact of training on productivity and wages: Evidence from British panel data", Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 68(4), 397-421...2006

                                                                                                                                                      

 



 

مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :