گروه صنایع چوب و کاغذ ابوذر
مطالبی پیرامون صنایع چوب و کاغذ و زیر مجموعه های تبدیل مکانیکی و تبدیل شیمیایی چوب
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب

روکش کردن

روکش  باعث حفاظت چوب از خراشیدگی وفرسایش می شودهمچنین باعث افزایش جذبۀ چوب وزیبا به به نظر رسیدن امواج و در واقع به نمایش گذاردن چیدمان موزون بافت های درخت می گردد.روکش باعث برجسته نمایان کردن رنگ و ویژگی های ماکروسکپیک و ماهیت واقعی چوب می شود.در اکثر مصنوعات ساخته شده از چوب ماسیو و نیز قطعه کارهای تمام چوب، از خمیر واکس،روغن جلادهنده وپلی ورتان برای حفاظت و ظاهر زیبای قطعه پرداخت شده استفاده می شوند.این مواد محافظ ضمن افزایش زیبایی باعث افزایش دوام و عمر مفید محصولات نیز می گردد و با ایجاد فاصله فیزیکی میان ماده چوبی و تغییرات جوی مانع از تخریب آن می گردد.

در انتخاب روکش به درخشندگی، دوام، مطابقت روکش با رنگ قطعه کارتمام شده باید دقت شود و نیز به دیگر عوامل از جمله زمان خشک شدن چسب مورد استفاده ، آسانی کاربرد و تمیزی سطح ونیز مسایل بهداشت فردی و ایمنی نیز باید دقت کنید . نمونه ها را با نمونه های ساخته شده در مرکز تولید مطابقت دهید تا بتوانید روکش های ویژه و مناسب را برای قطعه کارهای تمام شده خود انتخاب کنید. از بعضی قطعه کارهایی که یک لایه رنده شده اند ودر دسترس هستند برای تست کردن و این محصولات را روی چوب های غیر قابل استفاده امتحان کنید وسپس روی مبلمان ومحصولات اصلی بکار ببرید.

این بخش موارد زیر را نشان می دهد:

-کاربرد روغن تان جلادهنده(ص 73)

-کاربردپلی یورتان (صفحۀ 74-77)

-کاربرد واکس(صفحۀ79-78)

روغن جلای تانگ

این نوع روغن به رنگ چوب طبیعی است.

برای جلا دادن با دست وفرچۀ دستی بسیار مناسب است.

این نوع روغن جلا بسیار در دسترس است.

مطابقت

هیچ نوع مطابقتی با نوع پلی اورتان ندارد.

موارد استفاده:

سطوح غیر جور مثل ودیگر مبلمان ها قطعه های چوبی

تیغه جات وپوب هایی با دانه های زیاد

مزایا:

کاربرد آسان

انعطاف پذیر که در برابر ایجاد شکاف مقاومت می کند.

ظاهری طبیعی دارد که ظاهر چوب را متفاومت با نوع طبیعی نمی سازد.

نفوذآسان در چوب دارد.

به آسانی تمبز وبازسازی می شود.

معایب

دوام واستحکام آن به اندازۀ دیگر روکش ها نیست.

پلی اورتان با آب

این نوع روکش یک مصرف رو به افزاینده ای دارد.

زیرا که این نوع روکش به آسانی خشک می شود.ونیز قابل پاک کردن آسان است وسمیت ان بسیار پایین است.

مزایا:

زمان خشک شدن سریع است.

به آسانی تمیز می شود.

اشتعال ناپذیر است.

غیر سمی است.

غیر قابل نفوذ به آب والکل است.

موارد مصرف:

کف ها

سطح داخلی چوب ها ومبلمان ها

اسباب بازی های چوبی بچه ها

سطح میز ناهر خوری-سطوح میزها

معایب:

چوب را دندانه دار می کند.

یک ظاهر پلاستیکی غیر طبیعی دارد

مطابقت:

غیر قابل بکارگیری مستقیم بر روی دیگر روکش ها وخمیر های سمباده(بتونه) هاست.

واکس خمیر:

این نوع روکش مخلوطی از واکس های غیر طبیعی است.ونامحلول با بنزین است این نوع روکش را می توان با فرچه دستی بکار برد که ظاهری طبیعی نیز دارد.

مزایای:

به آسانی بازسازی ونو می شود.

ظاهری بسیارطبیعی دارد.

خاصیت جلادهنده ای ودرخشندگی بالا دارد.

در روی بیشتر روکش ها قابل استفاده است.

مطابقت:

هیچ محدودیتی با دیگر انواع روکش ها ندارد(نامحدود)

معایب:

به طور منظم باید تعمیر وتنظیم شود.

به آسانی خراشیده وفرسوده می شود.

در برابر آب والکل به آسانی آسیب می بیند.

موارد مصرف:

تیغه جات

مبلمان

کف ها

پلی اوورتان روغنی:

پلی اورتان همواره به طور سنتی یک فرآوردۀ روغنی بوده است.علی رغم ظهور بسیاری از پلی اورتان های آبی بسیاری از جلا دهندگان این محصول را که تجربۀ بیشتری با آن دارند ترجیح می دهند.

مزایا:

نسبت به نوع ترکیب شده با آسانتر

باعث دوام بیشتر وسختی بیشتر قطعه پرداخت شده می شود.

در برابر آب والکل نفوذناپذبر است.

موارد مصرف:

مبلمان

در سطوح ضخیم وبادوام

معایب:

زمان خشک شدن طولانی است وبه آهستگی است.

به راحتی در دسترس است.

به سختی تمیز می شود.

سمی است.

بوی بدی دارد.

مطابقت:

با هیچکدام از انواع دیگر مطابقت ندارد.

به وسیله یک تکه چوب تمیز محتوای قوطی روکش را هم بزنید اگر محکم وبا نیرو هم بزنید باعث ایجاد شکل گیری حباب های هوا می شودکه در نتیجۀآن حباب های هوا قطعه روکش شده وقتی خشک شوددانه دانه یا جوش دار به نظر می رسد وسطح  را ناهموار می کند.

پس مانده وباقیماندۀ روکش را انتقال دهید:مواد باقیمانده روکش را به بطری های کوچک بریزید تا از تماس با هوا به دور باشد چون با هوا واکنش می دهد به خصوص روکش نوع روغنی تانگ پلی اورتان که حساسیت بالایی در ضخیم شدن دارد ووقتی که در معرض تماس با هوا باشد بین لایه های روکش  را سمباده کنید:از کاغذ سمبادۀ نوع 60گریت خشک/خیس استفاده کنید تا سطح قطعه هموار ومسطح شود.سطح قطعه کار را بعد از سمباده زدن با یک پارچه تخت تمیز وخشک کنید برای این کار وقت بگیرید تا مطمئن شوید که نتیجه کار خوب شده است ومحل قطعه کار را تمیز کنید واز گرد وخاک دور باشد0صفحۀ33تا30)توجه:به برچسب محصول توجه کنید زیرا نوع مصرف روکش ها با هم متفاوت است.

سمباده زنی خیس بایک صفحۀ سائیده:روی لایه روکش نمایی را برای ایجاد پرداخت نمای نمناک کنید با یک مقدار مادۀ جلادهنده که مورد نیاز است.

استفاده از روغن های جلادهنده تانگ

استفاده از این نوع روکش رواج پیداکرده است هم کاربرد آن اسان است وهم ظاهر چوب را مجذوب تر می کند با چند لایه جلا داده شده که با یک پارچه تمیز جلاداده شده اند سطح براق ایجاد می شود.در نهایت شما با افزایش لایه ها وبراق کاری بیشتر به یک سطح درخشان ومطلوب شیشه ای مانند می رسید این نوع روکش برای استفاده برای استفاده در اغلب مبلمان ها واثاثیه ها از جمله تیغه جات مناسب است.

این روغن به ندرت خالص است اغلب با انواع دیگر روکش ها ترکیب می شود.ومعمولاً تولید کنندگان به ان روغن جلای تانگ می گویند.

از آنجاکه این نوع روکش یک لایه نسبتاًنازکی را ایجاد می کند سطوح پرداخت شده با یک روکش جدید تانگ روغنی را می توان هر سال بازسازی کرد.

همین طور شما می توانید یک لایۀ محافظ از واکس خمیری برای حفاظت سطح استفاده کنید وبه صورت دوره ای این روکش واکسی را نو کنید از روغن لیموئی برای تجدید جلای یک پرداخت با روکش تانگ روغنی می توانیداستفاده کنید که نیازی هم به روکش جدید نیست.

وسایل مورد نیاز:

1-                قلم موی مناسب

2-پارچه تمیز

3-دستکش برای پاک کردن ومالیدن روکش

4-محلول الکلی معدنی

5-تانگ روغنی

6-ساینده

چگونه از روغن تانگ استفاده می شود؟

1-                سطح قطعه کار را با یک دستمال  تمیز وکمی الکل معدنی تمیز کنید سپس از یک روکش تانگ روغنی ضخیم استفاده کنید وبا استفاده از یکپارچه ویا فرچه شروع به مالیدن تانگ روغنی کنید برای جذب ونفوذ کامل به مدت5-10دقیقه صبر کنید سپس مالیدن را تمام کنید  وبا حرکاتی که برای براق کنندگی به کار می رود سطح را بالا بکشید.

2-                پس از 24ساعت باید این روکش روغنی را جلا دهید سپس بعدی را بکشید تا سطح دلخواه بدست آید3لایه روکش کردن به طور عموم استفاده می شود.در هر بار کشیدن روکش از یک پارچه تمیز جداگانه برای تمیز کردن استفاده کنید.

3-                اجازه دهیدتاسطح قطعه کارپرداخت شده کاملاًخشک شودسپس با استفاده از یک پد مخصوص براق کنندگی سطح را براق وجلادهیدبرای جلادهندگی بیشتر بیشتر از یک روکش جلادهنده ومتۀ دستی استفاده کنید.

توجه:از یک فرچه رنگ کاری مناسب در رنگ کاری سطوحی که یک دست نیستند استفاده کنید زیرا لکه های روغنی نیز صاف می شوندقبل از این که خشک شوند ونگران اثر وخطوطی که از فرچه کشیدنبه جا می ماند نباشید.

استفاده از پلی اورتان

پلی اورتان را اغلب پلی اورتان وارنیش یا وارنیش هم می گویند این نوع روکش بسیار بادوام وسخت است.از موادی است که روی کف وپیشخوان ها ودیگر سطوح استفاده می شود هم نوع مخلوط با آب وهم نوع مخلوط با روغن ان در دسترس است.

پلی اورتان یک ترکیب پیچیده ای از رزین،پلاستیکفحلال،خشک کنندۀ آب یا روغن است.

ردیف های گسترده ای از محصولات پرداخت شده شامل این نوع روکش هستند اگر از برچسب هایی مثل اکریلیک،پلیمریز استفاده شودسطح محصول بسیار شبیه قطعه ای است که با پلی اورتان روکش شده باشد.

وسایل مورد نیاز

1-خشک کنندل وکیوم

2-پدنقاشی با دستۀ بلند

3-فرچه یا برس نقاشی

موادمورد نیاز:

1-پلی اورتان

2-                الکل های معدنی

3-پد مالشی متوسط و ریز

4-پد پشمی

5-پارچۀ رنگ کردن

جلادهندۀ مناسب را انتخاب کنید:

طبق نوع مورد نیاز این جلادهنده ها را انتخاب کنید در سال های اخیر محصولاتی که ساخته می شوند از انواع جلادهنده های نیمه جلا-تمام جلا-ومات کننده استفاده می کنند زیرا خطوط تولید محصولات با روکش پلی اورتان جایگزین روکش های سنتی چوب شده اند.

ماده سخت کاری:

برای بعضی از اجناس که با پلی اورتان مخلوط با آب در کاربرد روی در های بیرونی ویا قسمت هایی که رفت وآمد زیاد است استفاده می شود.مواد سخت کننده اثر خود را سریعاًاز دست می دهند بنابراین در اغلب محصولات روی یک روکش استفاده می شود.

کاربرد پلی اورتان:در چند لایۀ نازک به کار می روددر کاربرد روی چندین قطعه مختلف همزمان زمان خشک شدن کاهش می یابد وباعث رانینگ وچین دار شدن می شود

با فرچه زدن قسمت های ناجور را هموار ویک دست کنید این کار را قبل از خشک شدن پلی اورتان باید

انجام داداثر وعلامتهای فرچه را در این حالت می بینیدکه در هم ترکیب شده اند در پلی اورتان مخلوط با روغن باید زمان بیشتری را برای فرچه زدن وهموار ویک دست کردن سطح صرف کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


مقدمه :

چوب و فرآورده های تركیبی آن از دیرباز از اهمیت اقتصادی زیادی در كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه برخوردار بوده است . در حال حاضر با توجه به موارداستفاده متعدد از چوب و محدودیت منابع تولید ، استفاده بهینه از آن امری ضروری بنظر می رسد. بطوریكه مصرف فرآورده های تركیبی مهندسی شده چوبی در موارد مختلف مانند مصارف ساختمانی در حال جایگزین شدن بجای چوب ما سیو می با شد . تخته چند لا ، تخته ویفر ، تخته فیبر و تخته خرده چوب از جمله فرآورده‌های تر كیبی چوبی هستند كه توانسته اند جایگزین چوب ماسیو گردند .

تخته چند لا ( Ply wood )  یك محصول صفحه ای است كه در آن لایه های نازك چوب پس از آغشتگی با چسب و قرار گرفتن بر روی یكدیگر بطوریكه جهت الیاف هر لایه در جهت عمود بر الیاف دیگری واقع باشد ، تحت تاثیر حرارت وفشار به یكدیگر متصل می شوند . تولید این محصول نه تنها از نظر اقتصادی و جلوگیری از اسراف و تبذیر در مصرف چوب ، بویژه هنگامی كه چوبهای كم یاب و خوش نقش و پر ارزش مطرح است ، بسیار حائز اهمیت می باشد ، بلكه از لحاظ رعایت اصول علمی و فنی ، قابل توجه می باشد بطوریكه و یژگیهای مكانیكی و فیزیكی آن از جمله مقاومت خمشی ، كاهش پدیده هم كشیدگی و وا كشیدگی ، میزان رطوبت پذیری در مقایسه با چوب ما سیو بسیار بهبود می یابد ، ضمن آنكه امكان تولید صفحاتی با ا بعاد بسیار بزرگ فراهم می گردد .

در اصطلاح صنایع چوب ، روكش Veneer Sheet ) ( به ورقه های نازك چوبی گفته می شود كه آنها را به روش های مختلف از چوبهای خوش رنگ و زیبا تهیه می كنند و به روی كالاهای چوبی كه منظره زیبائی ندارند و یا برخی از انواع اوراق فشرده چوبی می چسبانند .  

در حال حاضر تولید تخته چند لا و روكش چوبی در اكثر كشورهای جهان رایج است   و در برخی از نقاط یكی از اقلام مهم صادراتی است . در این زمینه به خصوص كشور های اروپائی ، امریكای شمالی ، روسیه ، برزیل ، و آسیای شرقی پیشرفت چشمگیری داشته اند كه در فصول بعد از وضعیت تولید آنها سخن به میان خواهد آمد .

1 - تاریخچه

شواهد تاریخی نشان می دهد كه از چندین هزار سال پیش از میلاد مسیح ، فن لایه لایه كردن چوب در مصر شناخته شده بوده است، گهواره و تابوت هائی كه از اماكن و مقابر فراعنه مومیائی شده بدست آمده روشنگر این شناخت می باشد . همچنین آشوری ها ، یو نانیها ، كلدانی ها ، ایرانیها و رومي‌ها نیز   از رو كش های چوبی استفاده می كرده اند. بنظر می رسد كه در قدیم فن تهیه روكش و تخته لایه و استفاده از آنها به جهت تخفیف میزان هم كشیدگی و وا كشیدگی و افزایش تحمل چوب در برابر نیروهای وارده بوده است . با این كه تهیه روكش چوبی به عصارو قرون بسیار دور بر می گردد ولی تكامل آن در قرون 17 و18 میلادی به اوج خود رسیده است و از طرفی تا آن زمان هنوز تولید تخته چندلا بصورت امروزی رواج نیافته بود و تنها از اواخر قرن نوزدهم بود كه توسعه و تكمیل این صنعت آغاز گردید .

در زمینه ساخت تخته چند لا می توان به ثبت اختراع جان ، ك ، مایو در سال 1865 میلادی در آمریكا و ویتوفسكی در سال 1884 میلادی در چكسلواكی اشاره كرد . در این اختراعات ، به انطباق و التصاق اوراق نازك چوبی بر روی همدیگر   اشاره كرده بودند كه از نتیجه كار تخته هائی بدست می آمد كه از چندین ورقه چوبی نازك كه توسط غشاء نازكی از مواد اتصال دهنده و بهم فشرده تشكیل یافته بود . بعدها این اختراع كاربردهای گسترده ای یافت . در چكسلواكی كارخانه های تهیه صندلی از این نوع تخته ، برای كف صند لی به مقدار زیاد استفاده كرد . بعدها استفاده از تخته لایه  در تهیه انواع مبل ، در و پنجره ، جعبه سازی ، وسائل حمل ونقل ، وسائل ورزشی كه موضوع خمش‌پذیری و درعین حال سبكی و استحكام آن وسائل مطرح بود ، بعنوان یك ماده غیر قابل رقابت رواج پیدا كرد . در طی جنگ جهانی اول بعلت آنكه هنوز تهیه فلزات سبك مانند آلومینیم توسعه نیافته بود ، استفاده از تخته لایه در تهیه هواپیماهای اولیه مرسوم بوده است .

در مورد صنایع روكش سازی از چوب ، مصریان قدیم از هزاران سال پیش شناخت خوبی در این زمینه داشتند . تصاویری كه از كارگاهها ی روكش سازی آن دوره در موزه های فرانسه و انگلستان وجود دارد نشان می دهد كه اصول كار در این صنعت از چند هزار سال قبل تا كنون فرق زیادی نكرده است وامروزه نیز تقریباً اصول تهیه روكش از چوب همانست كه در زمان قدیم متداول بوده است ولی تكنیك و ابزار كار عوض شده و پیشرفت زیادی در ساخت ماشین های روكش سازی چوب بعمل آمده است .

در ایران تولید صنعتی تخته لایه و روكش سابقه طولانی ندارد و اولین كارخانه تولید رو كش و تخته چند لا در سال 1334 ( ه . ش ) در شهر رشت آغاز بكار كرد و در حال حاضر تعداد ی كارخانه بزرگ و كوچك در این زمینه در كشور وجود دارند . معهذا این واحد ها در حال حاضر از یك سو با كمبود مواد اولیه و از سوی دیگر با فرسودگی ماشین آلات و كهنگی تكنولوژی مورد استفاده مواجه می باشند .

2- مشخصات واحد های مهم تخته لایه و روكش چوبی

2-1- صنایع تخته لایه

2-1-1- تعداد واحد های مهم ، سایر زمینه های فعالیت ، زمان بهره برداری

تعداد بسیار زیادی واحدتولیدی در زمینه تولید تخته لایه دارای مجوز از وزارت صنایع ومعادن و وزارت جهاد كشاورزی بوده كه تعداد قابل توجهی از آنها در زمره صنایع كوچك می باشند، ضمن آنكه بسیاری از آنها بدلیل مشكلات تامین مواد اولیه ، زیاد بودن درصد ضایعات در فرایندتولید بواسطه نوع ماشین آلات ، و مسائل مالی ، یا غیر فعال می باشند و یابا ظرفیت پائین و به شكل كارگاهی فعالیت می نمایند . در این گزارش واحد های مهم تولیدتخته لایه مورد توجه قرار گرفته است .

براساس مطالعات انجام شده در حال حاضر 7 واحد مهم در زمینه تولیدتخته لایه در كشور فعالیت نموده كه بخش عمده این واحدها علاوه بر تولید تخته لایه در زمینه های دیگر تولید محصولات سلولزی فعالیت می نمایند . شایان ذكر است كه برخی از این واحدها مانند شركت صنایع چوب و كاغذ ایران در زمینه تولید تخته چند لائی ضخیم مانند تخته هفت لا ، تخته نه لا و تخته یازده لا فعالیت می نماید و شركت روكش چوبی ایران عمدتاً در زمینه تولید تخته سه لا فعالیت مینماید. همچنين علاوه بر این واحدها دو شركت درب و تخته شهید رجائی و شركت ب – هاش در زمره واحدهای مهم این صنعت تلقی می گردند كه در حال حاضر فعال نمی باشند لذا مشخصات آنها در جدول عنوان نشده است .

جدول ذیل زمینه های فعالیت و زمان بهره برداری واحدهای مهم تخته لایه كشور را نشان میدهد .


 

ردیف

نام واحد

زمینه فعالیت

سال بهره برداری

1

صنايع چوب رشت

تخته لایه ، مبلمان، كابینت چوبی، پاركت

1334

2

صنایع چوب و كاغذ ایران

تخته لایه ، كاغذ كرافت لاینر ،   چوب بری

1356

3

نكا چوب

تخته لایه ، روكش چوبی ، پاركت ، مصنوعات چوبی ، چوب بری ، آغشته‌سازي كاغذ ، روكش زني

1356

4

رو كش چوبی ایران

تخته لایه ، روكش چوب

1350

5

آمل روكش

تخته لایه ، تخته خرده چوب ، روكش چوبی

1374

6

صنایع چوب آریا

تخته لایه ، روكش چوبی ،      درب تمام چوب

1374

7

ایران چوب

تخته لایه ، روكش چوبی ، تخته خرده چوب ، روكش مصنوعی نئوپان

1353

 


 

2- 1-2- موقعیت جغرافیا ئی و آدرس

پراكندگی جغرافیائی ، آدرس و شماره تلفن واحد های مهم تخته لایه كشور بقرار جدول ذیل میباشد:

 

ردیف

نام شركت

نام ا ستان

آدرس

شماره تلفن

1

صنایع چوب رشتَََََََ

گیلان

 

رشت- كیلومتر 2 جاده فومن

 كد پستی 53687 - 41498

3221936-0131

3228634- 0131

5552028- 0131

2

صنایع چوب وكاغذ ایران

گیلان

بندر انزلی – كیلومتر 35 جاده تالش

7-3000- 0182465

4-2011241

3

نكا چوب

مازندران

 ساری – جاده نكا – جاده گوهر باران

9-2386-0152432

4

روكش چوبی ایران

قزوین

قزوین – شهر صنعتی ا لبرز- فلكه اول –– خیابان حكمت پنجم – جنب شركت سیلندر گاز

8801353

2229371-0282

2229369-0282

5

آمل روكش

مازندران

 آمل – شهرك صنعتی امامزاده عبداله 

2203528-0121

2203239-0121

6

صنایع چوب آریا

خراسان رضوی

مشهد – جاده قدیم قوچان – كیلومتر 6 صندوق پستی 1419-91775

6652370-0511

6650334-0511

6651974- 0511

7

ایران چوب

قزوین

قزوین – شهر صنعتی ا لبرز-فلكه اول– خیابان حكمت 2 جنب شركت كنتور سازی

2- 8843501

9-2223458-0282

2225077-0282

 


2- 1- 3 – ظرفیت تولید اسمی ، مقدار تولید و میزان مصرف چوب وتعداد پرسنل

ظرفیت اسمی تولید ، مقدار تولید در سال گذشته ، میزان مصرف چوب و تعداد پرسنل در واحد های مهم تولیدكننده تخته چند لاي كشور بقرار ذیل می باشد :

واحد : متر مكعب

ردیف

نام شركت

ظرفیت اسمی تولید

تعداد پرسنل

مقدار تولید سال 82

میزان مصرف چوب سال 82

1

صنایع چوب رشت

1800

68

163

549

2

صنایع چوب وكاغذ ایران

6640

22*

479

1639

3

نكا چوب

12000

73*

2009

5006

4

روكش چوبی ایران

6000

186

1995

5000

5

آمل روكش

2400

40

0

0

6

صنایع چوب آریا

100

20

0

0

7

ایران چوب

1570

45

115

741

 

* در شركت هاي مذكور تعداد پرسنل شاغل در خط توليد تخته چند لا ذكر شده است .


2-2- صنایع رو كش چوبی

2-2-1- تعداد واحد های مهم ، سایر زمینه های  فعالیت و زمان بهره برداری

در زمینه صنایع روكش چوبی نیز تعداد بسیار زیادی واحدتولیدی دارای مجوز از وزارت صنایع و معادن و وزارت جهاد كشاورزی می باشند كه عمدتاً در زمره صنایع كوچك تلقی شده ، ضمن آنكه بسیاری از آنها تعطیل بوده ویابا ظرفیت تولید بسیار پائین فعالیت می نمایند.بر اساس مطالعات بعمل آمده تعداد 10 واحد مهم در زمینه تولید روكش چوبی در كشور فعالیت می نمایند كه برخی از آنها علاوه بر تولید روكش چوبی در زمینه های دیگر تولیدی فعال می باشند.

جدول ذیل زمینه فعالیت و زمان بهره برداری واحد های مهم تخته لایه كشور را نشان می دهد :

 

ردیف

نام واحد

زمینه فعالیت

سال بهره برداری

1

نكا چوب

رو كش چوبی ، تخته لایه ، پاركت ، مصنوعات چوبی ، چوب بری ، آغشته‌سازي كاغذ ، روكش زني

1356

2

تولیدی خوانسار روكش

رو كش چوبی

1372

3

روكش چوبی فیروزكوه

روكش چوبی

1370

4

بابل روكش

روكش چوبی ، چوب بری

1377

5

راش بینه گرگان

روكش چوبی ، پاركت ، اشباع چوب

1383

6

ایران چوب

روكش چوبی ، تخته لایه ، تخته خرده چوب روكش مصنوعی نئوپان

1349 و

1372

7

روكش چوبی ایران

روكش چوبی ، تخته لایه

1350

8

آمل روكش

روكش چوبي ،تخته لايه،تخته خرده چوب

1374

9

 صنایع چوب آریا

روكش چوبی ، تخته لایه ، درب تمام چوب

1374

10

 آوند روكش

روكش چوبی ، چوب بری

1374

 


2-2-2 – موقعیت جغرافیائی و آدرس

پراكندگی جغرافیائی ، آدرس و شماره تلفن واحدهای مهم تولید كننده روكش چوبی در كشور بقرار جدول ذیل می باشد :

 

ردیف

نام شركت

نام استان

آدرس

شماره تلفن

1

نكا چوب

مازندران

ساری – جاده نكا – جاده گوهر باران

9-2386-0152432

2

تولیدی خوانسار روكش

اصفهان

خوانسار – تیرجان- شهرك قطب صنعتی – كیلومتر 5

6-6855-0371223

3

روكش چوبی فیروزكوه

تهران

فیروزكوه – ناحیه صنعتی فیروزكوه

 

4- 6223003-0221

8785843

8789266

4

بابل روكش

مازندران

بابل – كیلومتر 1 جاده قائمشهر

8- 2250006-0111

5

راش بینه گرگان

گلستان

گرگان – كیلومتر 10 جاده تهران

4421610 – 01713520

3520- 0173267

6

ایران چوب

قزوین

قزوین – شهر صنعتی البرز-فلكه اول– خیابان حكمت 2 جنب شركت كنتور سازی

2- 8843501

9-2223458-0282

2225077-0282

7

روكش چوبی ایران

قزوین

قزوین – شهر صنعتی البرز- فلكه اول –– خیابان حكمت پنجم – جنب شركت سیلندر گاز

8801353

2229371-0282

2229369-0282

8

آمل روكش

مازندران

 آمل – شهرك صنعتی  امامزاده عبداله

2203528 -0121

2203239-0121

9

صنایع چوب آریا

خراسان رضوی

مشهد- جاده قدیم قوچان – كیلومتر 6

6650334 -0511

6652370- 0511

6651974- 0511

10

آوند روكش

همدان

همدان – شهرك صنعتی بوعلی – خیابان 28

2783316- 0812

 


2-2-3- ظرفیت تولید اسمی ، مقدار تولید ، میزان مصرف چوب وتعداد پرسنل

ظرفیت اسمی تولید ، مقدار تولید در سال گذشته ، میزان مصرف چوب و تعداد پرسنل در واحدهای مهم تولیدكننده روكش چوبی بقرار ذیل است :

واحد : متر مربع

ردیف

نام شركت

ظرفیت اسمی تولید

تعداد پرسنل

مقدار تولید سال 1382

میزان مصرف چوب در سال 82 برحسب متر مكعب

1

نكا چوب

4000000

20*

0

0

2

تولیدی خوانسار روكش

2000000

15

300000

400

3

روكش چوبی فیروزكوه

2400000

60

2500000

3500

4

بابل روكش

1500000

25

800000

1200

5

راش بینه گرگان

640000

15

0

0

6

ایران چوب

3300000

40*

0

0

7

روكش چوبی ایران

5800000

186

307186

1167

8

آمل روكش

3240000

40

0

0

9

صنایع چوب آریا

1000000

20

10766

-

10

آوند روكش

1700000

13

926000

1650

 

* در شركت هاي مذكور تعداد پرسنل شاغل در خط توليد روكش چوبي منظور شده است .

 

3-‌ ‌ طرحهای تخته لایه وروكش چوبی

اصولاً برای تولید تخته لایه و روكش چوبی نیاز به گرده بینه درجه یك و دو میباشد ، و عموماً كشورهائی كه دارای منابع جنگلی غنی و مرغوب بوده ، بدلیل آنكه دارای مزیت نسبی و رقابتی بیشتر ي در مقایسه با كشورهای دیگر می باشند ، در زمینه تولید این نوع اوراق چوبی داراي فعاليت بيشتري می باشند ، و در عوض كشورهائی كه جنگلها و منابع چوبی آنها از كیفیت كمتری برخوردار است ، گرایش بیشتری به تولید برخی از انواع پانل های چوبی از قبیل تخته خرده چوب و یا تخته فیبر پیدا می نمایند ، كه نیاز به مقطوعات چوبی كم ارزش از قبیل هیزم و كاتین بعنوان مواد اوليه دارد .

در سنوات اخیر جنگلهای كشور بعنوان منبع اصلی مواد اولیه صنایع تخته لایه و روكش ، تخریب زیادی پیدا نموده و میزان برداشت چوب در آن بشدت كاهش یافته، بطوریكه میزان برداشت، تقریباً از 4/2 میلیون مترمكعب به 98/0 میلیون مترمكعب تقلیل یافته است . ضمن آنكه بیشترین میزان كاهش در زمینه مقطوعات چوبی مرغوب یعنی گرده بینه های درجه یك ودو بوده است . علاوه بر موارد فوق ممنوعیت واردات گرده بینه با پوست از سوی سازمان حفظ نباتات بعنوان معضل دیگری امكان تامین مواد اولیه را از طریق منابع خارجی نیز بشدت محدود نموده است .

          در خصوص صنايع روكش چوبي مي‌بايست به مصرف گسترده انواع روكش‌هاي مصنوعي از قبيل روكش هاي ملامينه ، فرميكا ، فينيش فويل و پي وي سي در كشور اشاره نمود كه بدليل بهبود ويژگيهاي آن و سهولت مصرف بعنوان رقيبي بزرگ براي صنايع روكش چوبي كشور محسوب مي‌گردند .

با توجه به موارد فوق در حال حاضر عرصه كار و فعالیت براي صنایع تخته لایه و روكش چوبی بسیار تنگ شده و ادامه فعالیت براي این واحدها بسیار مشكل است . لذا در شرایط موجود افق روشنی بمنظور توسعه این صنعت وجود نداشته و طرح صنعتی مهمی در زمينه صنایع روكش چوبي ، تخته چندلا شناسائي نشده است اگرچه در بخش آمار دستگاههای دولتی ذیربط ( وزارت صنایع و معادن و وزارت جهاد كشاورزی ) اطلاعاتی جهت طرحهای فوق الذكر وجود دارد ولیكن این طرحها عمدتاً از درصد پیشرفت فیزیكی ناچیزی برخوردار بوده و داراي ساختار كارگاهی می باشند .

4-‌ وضعیت تولید ومصرف تخته لایه و روكش چوبی در كشور

4-1 – صنایع تخته لایه

4-1-1- میزان تولید در كشور طی پنج سال گذ شته

میزان تولید تخته لایه در واحد های مهم كشور طی پنج سال گذشته بقرار جدول ذیل می باشد :

 

ردیف

نام شركت

میزان تولید برحسب متر مكعب

1378

1379

1380

1381

1382

1

صنایع چوب رشت

0

0

0

137

163

2

صنایع چوب وكاغذ ایران

3360

2220

1529

415

479

3

نكا چوب

3518

2723

2797

3105

2009

4

روكش چوبی ایران

2840

2885

1941

1749

1995

5

آمل روكش

0

0

0

0

0

6

صنایع چوب آریا

0

100

85

55

0

7

ایران چوب

161

685

580

259

115

جمع كل

9879

8613

6932

5720

4761

               

4-1-2- میزان واردات و صادرات تخته لایه در كشور طی پنج سال گذشته با ذكر نام كشورهای مبداء

براساس اطلاعات موجود در سالنامه آماری گمرك ایران میزان واردات انواع تخته لایه كه در كتاب مقررات صادرات و واردات تحت شماره تعرفه 12/44 شناسائی شده است ، بقرار جدول ذیل می باشد ، لازم بذكر است كه دركتاب سالنامه آماری گمرك مقادیر واردات و صادرات بصورت وزنی و برحسب كیلوگرم منظور شده است ، لذا بمنظور تبدیل این مقادیر از وضعيت وزنی به حجمی ، وزن مخصوص 600 كیلو گرم بر متر مكعب برای انواع تخته لایه در نظر گرفته شده است .

 

نام محصول

میزان واردات برحسب متر مكعب

كشورهای مبدا

1378

1379

1380

1381

1382

تخته لایه

5222

14572

9443

28825

48000

امارات متحده عربي، اندونزي ، مالزي ، تركيه

 

همانگونه كه مشاهده می گردد، میزان واردات تخته لایه به كشور بسرعت در حال افزایش بوده ، بطوریكه طی مدت پنج سال از 5222 مترمكعب به 48000 متر مكعب افزایش یافته است .

 

مقدار صادرات تخته لایه از كشور طی پنجساله ا خیر و مهمترین كشورهای هدف ، بر اساس اطلاعات موجود در سالنامه آمار ی گمرك بقرار جدول ذیل می باشد :

 

نام محصول

میزان صادرات برحسب متر مكعب

كشورهای مقصد

1378

1379

1380

1381

1382

تخته لایه

1718

2153

4140

2358

795

عراق ، تركمنستان ، ارمنستان ، ايتاليا

 


4-1-3- میزان مصرف تخته لایه

میزان مصرف انواع تخته لایه با توجه به مقادیر تولید و واردات و نیز كسر نمودن میزان صادرات قابل محاسبه می باشد ، جدول ذیل میزان مصرف انواع تخته لایه را طی پنج سال گذشته نشان می دهد :

واحد : متر مكعب

سال

تولید

واردات

صادرات

مصرف

سهم توليد در مصرف

1378

9879

5222

1718

13385

74%

1379

8613

14572

2153

18032

48%

1380

6932

9443

4140

12235

57%

1381

5720

28825

2358

32187

18%

1382

4761

48000

795

51966

9%

 

4-2- صنایع روكش چوبی

4-2-1- میزان تولید روكش چوبی در كشور طی پنج سال گذشته

ميزان توليد روكش چوبي در واحدهاي توليدي مهم كشور طي پنج سال گذشته بقرار جدول ذيل مي‌باشد :

رديف

نام شركت

ميزان توليد روكش چوبي برحسب مترمكعب

1378

1379

1380

1381

1382

1

نكا چوب

680465

333108

282725

35254

0

2

توليدي خوانسار روكش

850000

800000

750000

400000

300000

3

روكش چوبي فيروزكوه

2000000

2100000

2100000

2300000

2500000

4

بابل روكش

600000

70000

900000

700000

800000

5

راش بينه گرگان

0

0

0

0

0

6

ايران چوب

424830

54978

6664

0

0

7

روكش چوبي ايران

613447

851179

1453570

851318

307186

8

آمل روكش

0

0

0

0

0

9

صنايع چوب آريا

901445

700920

177986

16620

10766

10

آوند روكش

995600

1620000

856000

895000

926400

 

جمع كل

7065787

6530185

6526945

5198192

4844352

4-2-2- ميزان واردات و صادرات روكش چوبي در كشور طي پنج سال گذشته با ذكر نام كشورهاي مبدأ

روكش چوبي در كتاب مقررات صادرات و واردات تحت شماره تعرفه 08/44 شناسائي شده است ، لازم بذكر است مداد نيز در همين تعرفه قرار گرفته است وليكن هيچگونه تفكيكي در تعرفه فوق‌الذكر بين اين دو محصول صورت نگرفته و مقادير بصورت مجموع ذكر شده است ، لذا براساس اطلاعات موجود نصف مقادير واردات جهت روكش چوبي در محاسبات در نظر گرفته شده است .

 

جدول ذيل ميزان واردات روكش چوبي به كشور را برحسب مترمكعب نشان مي‌دهد :

 

 

نام محصول

ميزان واردات برحسب مترمربع

كشورهاي مبدأ

1378

1379

1380

1381

1382

روكش چوبي

4893000

1618000

1776000

2654000

5686000

اندونزي – مالزي – امارات متحده عربي تركيه – چين

 

 

مقدار صادرات روكش چوبي از كشور طي پنج سال اخير و مهمترين كشورهاي هدف ، براساس اطلاعات موجود در سالنامه آماري گمرك بقرار جدول ذيل مي‌باشد :

 

نام محصول

ميزان صادرات برحسب مترمربع

كشورهاي مقصد

1378

1379

1380

1381

1382

روكش چوبي

211000

453000

75000

222000

133000

عراق – تركمنستان ارمنستان – ايتاليا – آذربايجان

 


4-2-3- ميزان مصرف روكش چوبي

ميزان مصرف انواع روكش چوبي با توجه به مقادير توليد و واردات و نيز كسرنمودن ميزان صادرات قابل محاسبه مي‌باشد . جدول ذيل ميزان مصرف انواع تخته لايه را طي پنج سال گذشته نشان مي‌دهد :

واحد : مترمربع

سال

توليد

واردات

صادرات

مصرف

سهم توليد در مصرف

1378

7065787

4893000

211000

11747787

60%

1379

6530185

1618000

453000

7695185

85%

1380

6526945

1776000

75000

8217945

80%

1381

5198192

2654000

222000

7630192

68%

1382

4844352

5686000

133000

10397352

47%

 

5- وضعيت استاندارد و گواهي‌هاي كنترل كيفيت

5-1- صنايع تخته لايه

تخته لايه داراي استاندارد ملي و اجراي آن بصورت تشويقي مي‌باشد . شماره استاندارد تخته لايه 3492 و آخرين تجديدنظر در آن در سال 1378 صورت گرفته است . لازم بذكر است كه علاوه بر استاندارد فوق‌الذكر كه مربوط به ويژگيهاي محصول مي‌باشد چندين استاندارد مربوط به روشهاي آزمون و طبقه‌بندي انواع تخته لايه نيز وجود دارد .

از مجموع 7 واحد توليدي مورد بررسي در اين مطالعه هيچكدام داراي مهر استاندارد مذكور نمي‌باشند همچنين كليه واحدهاي مذكور فاقد گواهي مديريت كيفيت بين‌المللي مي‌باشند . البته لازم بذكر است كه عدم وجود گواهي‌هاي مذكور دقيقاً به مفهوم عدم انطباق كيفيت با استاندارد ملي نمي‌باشد زيرا بدلايل مختلف از جمله هزينه‌هاي مربوطه ، مديريت واحدهاي مذكور مبادرت به تهيه گواهي‌هاي مذكور ننموده‌اند .

5-2- صنايع روكش چوبي

روكش چوبي داراي استاندارد ملي و اجراي آن نيز بصورت تشويقي است . شماره استاندارد روكش چوبي 1274 و آخرين تجديدنظر آن در سال 1373 صورت گرفته است . لازم بذكر است كه علاوه بر استاندارد فوق‌الذكر كه مربوط به ويژگيهاي محصول مي‌باشد چندين استاندارد ديگر مربوط به روشهاي آزمون روكش چوبي نيز وجود دارد .

از مجموع 10 واحد توليدي مورد بررسي در اين مطالعه هيچكدام داراي مهر استاندارد مذكور نبوده ضمن آنكه هيچكدام گواهي مديريت كيفيت بين‌المللي نمي‌باشند . در اين زمينه هم عدم وجود گواهي مذكور دقيقاً به مفهوم عدم انطباق كيفيت با استاندارد ملي نمي‌باشد .

 

6- وضعيت توليد جهاني تخته لايه و روكش چوبي

6-1- توليد تخته لايه

براساس اطلاعات منتشر شده از سوي FAO در سال 2003 چين با توليد 8/21 ميليون مترمكعب تخته لايه مقام اول را در دنيا داشته و بدنبال آن كشور آمريكا با توليد 8/14 ميليون مترمكعب و كشور اندونزي با توليد 5/6 ميليون مترمكعب و مالزي با توليد 3/4 ميليون مترمكعب به ترتيب دوم ، سوم و چهارم بوده‌اند .

توليد جهاني تخته لايه در سال 2003 حدود 68 ميليون مترمكعب بوده كه سهم كشور ما از اين توليد 006/0 درصد بوده است .

ميزان توليد جهاني تخته لايه در سال 1999 حدود 2/58 ميليون مترمكعب بوده كه ميزان افزايش توليد آن در سال 2002 نسبت به سال 1999 حدود 17% بوده است كه بخش عمده‌اي از اين افزايش توليد جهاني مربوط به افزايش چشمگير توليد كشور چين در طي پنج سال اخير بوده است . جدول پيوست مقدار توليد انواع اوراق فشرده چوبي را در دنيا طي پنج سال گذشته نشان مي‌دهد . همچنين نمودار شماره 1 ميزان توليد تخته لايه را در ده سال گذشته نشان مي‌دهد .


مقدار توليد انواع اوراق فشرده چوبي در جهان طي سالهاي   1999 تا 2003

واحد : متر مكعب

نام محصول

سال 1999

سال 2000

سال 2001

سال 2002

سال 2003

ميزان افزايش سال 2003 نسبت به1999

تخته فيبر سخت

( Hard board )

8289382

9237112

6092877

6267359

6782236

18%-

MDF

16691500

18586493

22882990

26040390

30860920

85%

تخته فيبر عايق

( Insulating Board )

5495900

5730993

5814310

6323260

6460690

17%

روكش چوب

( Veneer Sheets    )

7244263

8024472

8290600

8978220

11305220

56%

تخته چند لا

( Ply wood )

54141694

58208045

54580050

59512228

68401666

17%

تخته خرده چوب

( Particle Board )

79867700

84818503

83111106

84847692

89784416

12%

 

 

 

 

 

 

 

جدول ذيل وضعيت توليد تخته لايه را در كشورهاي مهم جهان طي سالهاي 1999 تا سال 2003 نشان مي‌دهد .

واحد : مترمكعب

رديف

نام كشور

سال 1999

سال 2000

سال 2001

سال 2002

سال 2003

1

برزيل

2200000

2470000

2300000

2900000

2900000

2

كانادا

2228480

2243734

2326000

2476000

2483000

3

شيلي

166000

214000

343000

423000

469000

4

چين

8103000

10735000

9856000

12163000

21834000

5

فنلاند

1076000

1170000

1140000

1240000

1300000

6

فرانسه

454000

558000

509000

459000

419000

7

اندونزي

7500000

8200000

7300000

7550000

6550000

8

ژاپن

3261000

3218000

2771000

2735000

3024000

9

كره

774000

817000

801000

886000

889000

10

مالزي

4123000

4434000

4318000

4341000

4341000

11

روسيه

1324000

1484000

1590000

1821000

1960000

12

آمريكا

17551000

17271000

15416700

15306960

14869770

13

ايران

9879

8613

6932

5720

4761

 

كل جهان

54141694

58208045

54580050

59512228

68401666

 

6-2- توليد روكش چوبي

براساس اطلاعات منتشره از سوي FAO در سال 2003 كشور چين با توليد 3 ميليون مترمكعب روكش چوبي مقام اول توليد را در جهان داشته و بدنبال آن كشور كره با توليد 714 هزار مترمكعب و كشور كانادا با توليد 700 هزار مترمكعب و كشور مالزي با توليد 643 هزار مترمكعب به ترتيب دوم ، سوم و چهارم بوده‌اند .

توليد جهاني روكش چوبي در سال 2003 حدود 3/11 ميليون متر مكعب بوده كه سهم كشور ما از اين توليد 054/0 درصد بوده است .

ميزان توليد جهاني روكش چوبي در سال 1999 ، 24/7 ميليون مترمكعب بوده كه ميزان افزايش آن در سال 2003 در مقايسه با سال 1999 حدود 56% بوده است كه رشد قابل توجهي محسوب مي‌گردد و بخش عمده افزايش آن مربوط به افزايش توليد در كشور چين است .

جدول ذيل وضعيت توليد روكش چوبي را در كشورهاي مهم جهان طي سالهاي 1999 تا 2003 را نشان مي‌دهد .

واحد : مترمكعب

رديف

نام كشور

سال 1999

سال 2000

سال 2001

سال 2002

سال 2003

1

برزيل

560000

620000

620000

620000

620000

2

كانادا

501000

600000

600000

700000

700000

3

شيلي

112000

97000

72000

64000

61000

4

چين

179000

372000

601000

832000

3069000

5

فرانسه

150220

151000

139000

126000

89000

6

گابن

133000

91000

110000

54000

63000

7

آلمان

392000

392000

392000

392000

392000

8

ايتاليا

450000

450000

480000

470000

460000

9

ژاپن

130000

130000

80000

60000

60000

10

كره

700000

722000

651000

664000

714000

11

مالزي

1008000

1117000

649000

662000

642000

12

مكزيك

346000

399000

518000

518000

518000

13

نيوزلند

361000

399000

447000

553000

642000

14

اسپانيا

185000

75000

70000

60000

55000

15

آمريكا

300000

300000

400000

400000

400000

16

روسيه

27000

41000

58000

79000

73000

17

ايران

7048

4617

4930

4578

6138

 

كل جهان

7244263

8024472

8290600

8978220

11305220

 

نمودار شماره 2 ميزان توليد روكش را در دنيا طي سالهاي 1993 تا 2003 نشان مي‌دهد .
7- بررسي فني توليد تخته لايه و روكش چوبي در كشور

7-1- صنايع تخته لايه

7-1-1- شرح فرآيند توليد

تخته لايه از چندلايه چوبي به تعداد فرد تشكيل شده كه پس از آغشتگي با چسب ، بطور متقاطع (الياف هرلايه با ديگري زاويه 90 درجه را تشكيل مي‌دهد) بر روي همديگر ، تحت تأثير فشار زياد و حرارت چسبيده‌اند . معمولاً تخته لايه‌ها داراي ضخامت بين 3 تا 18 ميليمتر بوده و تعداد لايه ها ممكن است 3 ، 5 ، 7 ، 9 ، 11 ، ..... باشد .

عموماً جهت اتصال لايه‌ها از چسب اوره فرمالدئيد با غلظت 62% (مواد جامد) استفاده مي‌شود . در صورتيكه توليد تخته لايه ضدآب مورد نظر باشد در آن صورت از چسب فنل فرمالدئيد نيز استفاده مي‌شود . مقدار چسب مصرفي در مقايسه با چوب مورد مصرف كم بوده و بين 70 تا 200 گرم در هر مترمربع سطح تخته توليدي در تغيير است كه حدوداً 10% وزن تخته را تشكيل مي‌دهد .

گرده بينه (Log)مورد نياز جهت توليد تخته لايه نبايد داراي وزن مخصوص زياد باشد ، حداكثر مقدار قابل قبول kg/m3600 مي باشد . علاوه بر اين چوب مصرفي بايد راست تار ، استوانه‌اي شكل ، بدون گره و شكاف بوده و داراي قطر بيش از 40 سانتيمتر باشد كه البته هرچه بيشتر باشد بهتر است .

طول گرده بينه بايد حداقل 2 متر باشد كه بهترين طول 6/2 متر است . مهمترين چوبهائي كه در كشور جهت توليد تخته لايه مورد استفاده قرار مي‌گيرد چوب صنوبر ، راش و ملچ مي‌باشد .

چوب درختان پس از قطع و حمل به كارخانه معمولاً بايد مدتي در يارد كارخانه نگهداري شود . بمنظور جلوگيري از تخريب بيولوژيك و فعاليت قارچ ها ، بهتر است كه آنها را يا در استخر آب غوطه‌ور ساخت و يا در صورتيكه اينكار ميسر نباشد بوسيله فواره‌هاي گردان بر روي گرده بينه‌ها مرتباً آب پاشي كرد ، در اين صورت رطوبت گرده بينه‌ها همواره بيشتر از نقطه اشباع الياف خواهد شد و از معايب مختلف مصون خواهند ماند . لازم بذكر است كه عموماً در كارخانجات كشور اين اصول رعايت نمي‌گردد و بعضاً از فواره گردان جهت حفاظت چوب در يارد استفاده مي‌شود .

مراحل توليد تخته لايه بقرار ذيل است :

حوضچه پخت

بمنظور نرم‌كردن چوب لازم است كه مدتي گرده بينه‌ها در حوضچه پخت قرار گيرند . حوضچه پخت محفظه‌اي است كه عموماً در داخل زمين قرار گرفته و داراي سرپوش فلزي است . در كف حوضچه‌ها لوله‌هائي بصورت رادياتور قرار گرفته كه روي آن تا ارتفاع حدود cm50 از آب پوشيده است . اين لوله‌ها وظيفه تأمين حرارت حوضچه را بعهده دارند .

در اين حالت چوبها بر روي شبكه‌اي قرار مي‌گيرند كه در كف حوضچه‌ و بالاي آب گرم قرار دارد پس از تكميل‌نمودن حوضچه‌ از گرده بينه‌ها درب آن بسته مي‌شود و اين حوضچه تقريباً شبيه ديگ زودپز عمل مي‌كند بدين ترتيب تنه‌هاي درختان در مجاورت بخار آب قرار مي‌گيرند .

اصولاً درجه حرارت و مدت زمان قرارگرفتن گرده بينه در حوضچه پخت به درجه سختي و وزن مخصوص چوب مورد مصرف بستگي دارد وليكن بطور متوسط درجه حرارت در حوضچه‌هاي پخت كارخانجات كشور بينoc120-80 است . مدت پخت براي چوب راش 48 ساعت ، چوب گردو 74 ساعت ، ملچ 24 ساعت مي‌باشد . براي چوب صنوبر نياز به قرارگرفتن در حوضچه پخت نمي‌باشد و در صورتيكه اشباع از آب باشد بدون بخاردادن قابل تبديل است .

اندازه بري و پوست كني(Trimming & Debarking)

قبل از قراردادن گرده بينه‌هاي پخته شده بر روي دستگاه لوله بري (Peeler) بايد آنها را به طول مناسب كه حداكثر از طول تيغه نمي‌تواند زيادتر باشد ، بريد و سپس آنها را پوست كني كرد . عمل پوست كني بوسيله تيغه‌اي بصورت دستي صورت مي‌گيرد .

لوله بري (Peeling)

گرده بينه پس از مركزيابي و تثبيت بر روي دستگاه لوله بري حول محورش كه جهت كاملاً افقي و موازي با تيغه‌هاي دستگاه دارد شروع به گردش مي‌كند . در اين عمل پيوسته تيغه دستگاه در تماس با پيرامون گرده بينه مي‌باشد و به همان ضخامت كه از گرده بينه بر مي‌دارد به طرف آن نزديك مي‌شود ، در نتيجه همواره لايه‌اي با ضخامت يكسان از گرده بينه جدا مي‌گردد . دستگاههاي لوله بر قادرند لايه‌هائي با ضخامت بين يك تا 5 ميليمتر را تهيه نمايند .

عمل تثبيت گرده بينه توسط چنگك هائي كه مرغك ناميده مي‌شود صورت مي‌گيرد . بنابراين بخشي از گرده بينه كه در تماس با مرغك مي‌باشد قابل لوله‌بري نبوده و بعنوان مغزي (core) باقي مي‌ماند . در دستگاههاي لوله‌بري موجود در كشور قطر مغزي باقيمانده حدود 20-15 سانتيمتر مي‌باشد . در تكنولوژيهاي روز دنيا ، نگهداري گرده بينه توسط غلطك هائي صورت مي‌گيرد ، بدين ترتيب قطر مغزي باقيمانده حدود 5-4 سانتيمتر مي‌باشد . بدين ترتيب ميزان راندمان افزايش مي‌يابد . لازم بذكر است راندمان توليد تخته لايه در ايران حداكثر 50% گزارش شده است . شكل هاي شماره 1 و 2 دستگاه لوله‌بري را در هنگام كار نشان مي‌دهد .

 

 


قيچي كردن (Clipping)

لايه چوبي كه بصورت پيوسته از دستگاه لوله‌بري خارج مي‌گردد لازم است به ابعاد مورد نظر بريده شوند اينكار توسط قيچي يا گيوتين صورت مي‌گيرد . همچنين در اين مرحله در صورتيكه معايبي از قبيل پوسيدگي ، گسيختگي و.... در لايه‌ها وجود داشته باشد با عمل قيچي كردن جدا مي‌گردد .

خشك كردن لايه‌ها (drying)

خشك كردن لايه‌ها يكي از مراحل مهم تهيه تخته چندلا است كه بايد در تنظيم عوامل مؤثر در آن يعني درجه حرارت ، رطوبت و زمان آن دقت كافي بكار رود .

خشك‌كن‌هائي كه براي خشك كردن لايه‌هاي تخته چندلا بكار مي‌رود و معمولاً از نوع غلطكي است . بدين ترتيب كه لايه‌هاي چوب در حين عبور از تونل‌ هواي گرم خشك كن از بين غلطك هائي كه در فواصل نزديك هم قرار گرفته‌اند عبور مي‌كند . درجه حرارت خشك كن حدود oc 160-150 بوده و رطوبت لايه‌ها پس از خارج شدن از خشك كن داراي رطوبت حدود 8-6 درصد مي باشند . شكل شماره 3 دو نما از ماشين خشك كن را در حين كار نشان مي‌دهد .

صاف بري(Dry Clipping)

قبل از اينكه لايه‌هاي چوب به دستگاه چسب زني فرستاده شوند لازم است كه قطعات باريك در كنار هم قرار داده شده و به يكديگر متصل شوند . در عمل صاف بري چندين لايه چوب بر روي هم قرار گرفته بطوريكه ضخامت آنها از 10 تا 15 ميليمتر تجاوز نكند ، سپس بوسيله قيچي‌هاي گيوتين‌ كناره‌هاي لايه‌ها صاف مي‌گردد تا بتوان آنها را كنار هم قرارداده و بهم متصل نمود .

جفت كردن و اتصال لايه‌ها

عمل جفت كردن و اتصال لايه‌ها پس از صاف بري صورت مي‌گيرد . در اين حالت لايه‌هاي چوب بوسيله نوارهاي كاغذي آغشته به چسب متصل مي‌شوند تا به اندازه‌هاي مورد نظر تبديل گردند . در مواردي از دستگاههائي شبيه چرخ خياطي جهت اتصال لايه‌ها به يكديگر استفاده مي‌گردد .

چسب زني (Gluing)

بيش از 75% چسب مورد مصرف در صنايع تخته لايه دنيا از نوع چسب اوره فرمالدئيد مي‌باشد كه بصورت آماده و محلول با درصد مواد جامد حدود 62% خريداري مي‌گردد و در كارخانه پس از اضافه‌نمودن 1 تا 3 درصد كلرور آمونيوم بعنوان هاردنر و حدود 20 تا 25 درصد آرد گندم بعنوان

 

 


پركننده و مخلوط نمودن آن در همزن با اضافه‌نمودن مقداري آب مورد استفاده قــــــرار مي‌گيرد . چسب‌زني در كارخانجات تخته لايه كشور توسط دستگاه چسب زن غلطك دار صورت مي‌گيرد . در اين چسب‌زنها لايه چوبي از بين دو غلطك كه عكس جهت هم مي‌گردند و در تماس با مخزن چسب هستند عبور مي‌كند و به چسب آغشته مي‌شود . براي توليد تخته‌هاي سه لا فقط لايه وسط چسب زني مي‌شود و در تخته‌هاي پنج لا ، لايه‌هاي 2 و 4 چسب زني مي‌شود بدين ترتيب در تخته‌هاي ضخيم‌تر و با تعداد لايه‌هاي بالاتر ، لايه‌ها يك در ميان چسب زني مي‌شوند .

جوركردن و توأم كردن لايه‌ها قبل از پرس

پس از چسب زدن ، لايه‌ها بايد براي پرس شدن و تشكيل تخته لايه ، توأم گردند . همانگونه كه گفته شد تعداد لايه‌هاي هر تخته فرد مي‌باشد و ضخامت نهائي هر تخته و تعداد لايه‌ها ، ضخامت لايه‌هاي رو و زير و مغزي متفاوت است . مثلاً براي توليد تخته سه لائي با ضخامت حدود 8/3 ميليمتر از يك لايه مغزي با ضخامت 2/2 ميليمتر از چوب صنوبر كه ارزان قيمت است استفاده مي‌گردد و براي لايه‌هاي رو و زير مثلاً‌ از چوب راش كه چوبي با نقوش زيبا و گرانقيمت تر مي‌باشد با ضخامت 8/0 ميليمتر استفاده مي‌گردد .

پرس كردن

نظر به اينكه چسب مصرفي جهت اتصال لايه‌هاي تخته لايه از گروه چسب هاي ترموست مي‌باشد ، لذا از پرس گرم براي پليمريزاسيون چسب استفاده مي‌شود . اين پرس ها چند طبقه (معمولاً 10 تا 12 طبقه) مي‌باشند و عمل تغذيه و تخليه آن بصورت دستي صورت مي‌گيرد و در هنگام بازشدن دهانه پرس ، لايه‌هاي جور شده در مرحله قبل ، وارد پرس مي‌گردند .

درجه حرارت اين پرس‌ها حدود oc120-100 و فشار آن تقريباً kg/cm2 10-6 براي توليد تخته‌هاي سه لا مي باشد زمان پرس به تعداد لايه‌ها و ضخامت تخته لايه بستگي دارد . لازم بذكر است كه سطح هر طبقه پرس از آلياژ فولادي ساخته شده است كه ضريب هدايت حرارتي آن زياد مي‌باشد ، داخل صفحات مجوف است كه معمولاً بخار آب جهت گرم شدن پرس در داخل آن گردش مي‌كند . ضمناً در برخي از كارخانجات عمل پرس در دو مرحله صورت مي‌گيرد ابتدا پرس سرد و سپس گرم .

در شركت چوكا كه عملكرد پرس به روش فوق مي‌باشد ، ابتدا تخته‌هاي آماده در پرس سرد تحت فشار kg/cm2 15 به مدت 60 دقيقه قرار گرفته و پس از آن در پرس گرم كه داراي بيست طبقه است تحت فشار حدود Psi 3000 و درجه حرارت حدود oc 100-90 قرار مي‌گيرد .

كناره بري

نظر به اينكه لايه‌هاي چوب در هنگام جوركردن لايه‌ها قبل از پرس كاملاً برهم منطبق نبوده ، لذا كناره‌هاي آن تا صاف مي‌باشد و مي‌بايست توسط دستگاههائي كه داراي دو اره گرد بوده كه بصورت موازي يكديگر قرار گرفته‌اند كناره بري شود . كه بدين ترتيب اين عمل در طي دو مرحله صورت مي‌گيرد .

سنباده زني

تخته لايه‌هاي توليد شده پس از اينكه كاملاً سرد شدند توسط دستگاه ، سنباده زني مي‌شوند . لازم بذكر است كه در مواردي ، بنابه درخواست خريداران تخته لايه‌ها بدون عمل سنباده زني به بازار عرضه مي‌گردد ضمن آنكه برخي از كارخانجات داخلي نيز فاقد دستگاه سنباده زني مي‌باشند .

درجه بندي

در آخرين مرحله و قبل از اينكه تخته لايه‌ها بر روي پالت شمارش و بسته‌بندي شوند سطح رويي آن توسط كارگران باتجربه مشاهده و كنترل مي‌شود و براساس معايبي كه در سطح تخته‌ها وجود دارد آنها را درجه‌بندي مي‌كنند .

 

تهيه و تنظيم بخش فوق به کمک این افراد صورت گرفته است  :

 بيژن تقوي نژاد ,علي محمد اسفندياري

 

 

 

 

 

 

مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :