گروه صنایع چوب و کاغذ ابوذر
مطالبی پیرامون صنایع چوب و کاغذ و زیر مجموعه های تبدیل مکانیکی و تبدیل شیمیایی چوب
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب

 تخته چند لائی

 
 تبدیل چوب به لایه های نازک و سپس چسب زدن و قرار دادن آنها بر روی یکدیگر نه تنها شش هزار و لحاظ اقتصادی و جلوگیری از اسراف و تبذیر در مصرف چوب اگر چه ساخت هنری چوبهای لایه ای در ایران از زمانهای گذشته معمول است، ولی تهییه صنعتی تخته لایه سابقه خیلی طولانی ندارد و اولین کارخانه تولید روکش و تخته چند لایه در سال 1344(ه. ش ) در رشت آغاز به کار کرد ودر حال حاضر اکثر کارخانجات صنایع چوب اقدام به تولید تخته لایی و روکش کرده اند که مهمترین این واحدها عبارتند از:
_نکا چوب و شهید رجایی(ساری)
_چوکا گیلان (بندر انزلی)
_روکش چوبی ایران (قزوین)
 
تعریف تخته لایی: تخته لایه عبارت است از چند لایه چوب نازک (روکش) که پس از چسب زنی به طور متقاطع روی همه موارد قرار می گیرند و از طریق فشار و حرارت دادن به هم می چسبند

انواع لایه در تخته لایه: هر یک از ورقهای چوبی یک تخته چند لایه را لایه می نامند که ممکن است یک تکه باشد و یا از چند قسمت تشکیل شده باشد ودارای انواع زیر است :

لایه خارجی(نمایی): این لایه دو سطح بیرونی تخته را می پوشاند و معولاً از لایه های مرغوب و درجه یک تهیه می شود.
لایه مرکزی(مغز): این لایه کاملا ًدر وسط لایه های دیگر قرار دارد که از یک یا چند ورقه روکش به هم چسبیده درست شده است و اغلب از لایه های کم عرض و درجه دو استفاده می شود. گاهی لایه مرکزی ممکن است از چند قطعه چوب طویل (به طول تخته ) و باریک (به عرضهای مختلف) که در کنار همه موارد به وسیله چسب به هم متصل شده باشد که در اصطلاح تخته لایه ردیفی نامیده می شود. همچنین لایه مرکزی ممکن است از تخته خرده چوب، تخته فیبر، چوب پنبه، اسفنج فشرده و غیره تشکیل شده باشد.
لایه میانی: بین لایه مرکزی و خارجی قرار دارد و بیشتر نقش مقاومت و توازن نیروها را ایفا می کند. این لایه را می توان در تخته چند لایه های بیش از سه لایه یافت
گونه های چوبی مورد مصرف در تخته چند لایه: به طور کلی گونه های مورد استفاده این صنعت در ایران و جهان عبارتند از: راش، افرا، توسکا، گردو، نمدار، گونه های پهن برگ، و گونه های پهن برگ وارداتی مانند: سامبا، آکاژو، آکومه، ماهاگونی،وگونه های متداول در جهان عبارتند از: دوگلاس، پیسه آ، ساپن، ملز،و اکالیپتوس

 انواع تخته لایه

تخته لایه دراز تار: تخته ای است که جهت الیاف لایه خارجی آن موازی طول (درازی) تخته باشد


تخته لایه پهنا تار: تخته ای است که جهت الیاف لایه های خارجی آن موازسی عرض تخته باشد

تخته لایه متغادل: تخته ای است که در آن لایه های قرینه نسبت به لایه مرکزی (مغز) دو به دو از یک گونه و با یک ضخامت باشد
تخته لایه مطبق: تخته ای است که تمام الیاف لایه های و احتمالاً مغز آن موازی با الیاف لایه خارجی است

تخته لایه اختر تار: تخته ای است که لایه های آن چنان روی هم گزارده شده اند که ا لیاف آن به شکل ستاره در آید


تخته لایه با مغزی تخته خرده چوب مجوف(سوراخ دار): تخته ای است که مغز آن دارای سوراخ های گوناگونی باشد

تخته لایه مختلط: تخته ای است که مغز آن یا بعضی از لایه های آن از مواد دیگری بجز لایه چوبی و یا چوب یکپارچه باشد. این تخته چند لایه ها حداقل دو لایه در طرفین مغز دارد و الیاف عمود بر یکدیگر است

تخته لایه قالبی: تخته لایه ای است که در اثر فشار به شکل معینی در بیاید و مسطح نباشد

تخته لایه همگن: تخته ای است که همه لایه های آن از یک گونه چوب ساخته شده باشد

تخته لایه ناهمگن: تخته ای است که همه یا تعدادی از لایه یا مغز آن از گونه های مختلف چوب ساخته شده باشد

استاندارد و درجه بندی تخته چند لایه : درجه بندی تخته چند لایه را بر اساس خوبی و بدی سطح درجه بندی می کنند. کیفیت لایه خارجی به اندازه و فراوانی معایبی از قبیل : گره، ترک، و تغییرات رنگ آن بستگی داردکه به این ترتیب به پنج گروه (درجه)N (با کیفیت عالی)،A(حداکثر دارای 3 عیب و گره)،B(حداکثر دارای 6عیب و گره)،C (حد اکثر دارای 9عیب و گره)و D(با کیفیت پایین)تقسیم می توان کرد
به طور کلی تخته چند لایه به 3و5و7و12و15و18 لایه وگاهی اوقات 6و8 لایه وجود دارد که خود به دو دسته سنباده شده و سنباده نشده تقسیم می شود

 موارد مصرف تخته چند لا

کارهای ساختمانی: دیوارها، سقف، پوشش کف، استفاده می شود

کارهای صنعتی: از این محصول به عنوان عایق صوتی،حرارتی و الکتریکی می توان استفاده کرد مانند: هواپیما سازی، سالنهای صدا بر داری، واگن سازی

مصارف دیگر: جعبه سازی، میزو صندلی، سورتمه سازی و موارد دیگر
 
 
تخته لایه از چندلایه چوبی به تعداد فرد تشکیل شده که پس از آغشتگی با چسب ، بطور
متقاطع (الیاف هرلایه با دیگری زاویه 90 درجه را تشکیل می‌دهد) بر روی همدیگر تحت تأثیر
 فشار زیاد و حرارت چسبیده‌اند . معمولاً تخته لایه‌ها دارای ضخامت بین 3 تا 18 میلیمتر بوده
و تعداد لایه ها ممکن است 3 ، 5 ، 7 ، 9 ، 11 ، ..... باشد .
 
عموماً جهت اتصال لایه‌ها از چسب اوره فرمالدئیدبا غلظت 62% (مواد جامد)استفاده می‌شود .
در صورتیکه تولید تخته لایه ضدآب مورد نظر باشد در آن صورت از چسب فنل فرمالدئید نیز
 استفاده می‌شود .
 مقدار چسب مصرفی در مقایسه با چوب مورد مصرف کم بوده و بین 70 تا 200 گرم در هر
مترمربع سطح تخته تولیدی در تغییر است که حدوداً 10% وزن تخته را تشکیل می‌دهد .
 
گرده بینه (Log)مورد نیاز جهت تولید تخته لایه نباید دارای وزن مخصوص زیاد باشد ، حداکثر
 مقدارقابل قبول kg/m3600 می باشد . علاوه بر این چوب مصرفی باید راست تار  استوانه‌ای
 شکل ،بدون گره و شکاف بوده و دارای قطر بیش از ۴۰سانتیمتر باشد که البته هرچه بیشتر
باشد بهتراست .
 
طول گرده بینه باید حداقل 2 متر باشد که بهترین طول 6/2 متر است .
 
مهمترین چوبهائی که در کشور جهت تولید تخته لایه مورد استفاده قرار می‌گیرد چوب صنوبر ،
 راش و ملچ می‌باشد .
 
چوب درختان پس از قطع و حمل به کارخانه معمولاً باید مدتی در یارد کارخانه نگهداری شود .
بمنظور جلوگیری از تخریب بیولوژیک و فعالیت قارچ ها ، بهتر استکه آنها را یا در استخر آب
غوطه‌ور ساخت و یا در صورتیکه اینکار میسر نباشد بوسیله فواره‌های گردان بر روی گرده
بینه‌ها مرتباً آب پاشی کرد ، در این صورت رطوبت گرده بینه‌ها همواره بیشتر از نقطه اشباع
 الیاف خواهد شد و از معایب مختلف مصون خواهند ماند .
 لازم بذکر است که عموماً در کارخانجات کشور این اصول رعایت نمی‌گردد و بعضاً از فواره گردان
 جهت حفاظت چوب در یارد استفاده می‌شود .
 
 
حوضچه پخت
 
بمنظور نرم‌کردن چوب لازم است که مدتی گرده بینه‌ها در حوضچه پخت قرار گیرند .
 
حوضچه پخت محفظه‌ای است که عموماً در داخل زمین قرار گرفته و دارای سرپوش فلزی
است .
 در کف حوضچه‌ها لوله‌هائی بصورت رادیاتورقرار گرفته که روی آن تا ارتفاع حدود cm50 از آب
پوشیده است .
این لوله‌ها وظیفه تأمین حرارت حوضچه را بعهده دارند . در این حالت چوبها برروی شبکه‌ای
 قرار می‌گیرند که در کف حوضچه‌ و بالای آب گرم قرار دارد پس از تکمیل‌نمودن حوضچه‌ ازگرده
 بینه‌ها درب آن بسته می‌شود و این حوضچه تقریباً شبیه دیگ زودپز عمل می‌کندبدین ترتیب
 تنه‌های درختان در مجاورت بخار آب قرار می‌گیرند .
 
اصولاً درجه حرارت و مدت زمان قرارگرفتن گرده بینه در حوضچه پخت به درجه سختی و وزن
 مخصوص چوب مورد مصرف بستگی دارد ولیکن بطور متوسط درجه حرارت در حوضچه‌های
پخت کارخانجات کشور بینoc120-80 است .
 
 مدت پخت برای چوب راش 48 ساعت ، چوب گردو 74 ساعت ، ملچ 24 ساعت می‌باشد .
 
برای چوب صنوبر نیاز به قرارگرفتن در حوضچه پخت نمی‌باشدودرصورتیکه اشباع از آب باشد
 بدون بخاردادن قابل تبدیل است .
 
 
اندازه بری و پوست کنی(Trimming & Debarking)
 
 قبل از قراردادن گرده بینه‌های پخته شده بر روی دستگاه لوله بری (Peeler) باید آنهارابه طول
مناسب که حداکثر از طول تیغه نمی‌تواند زیادتر باشد ، برید و سپس آنها راپوست کنی کرد .
 
عمل پوست کنی بوسیله تیغه‌ای بصورت دستی صورت می‌گیرد .
 
 
لوله بری (Peeling)
 
 گرده بینه پس ازمرکزیابی و تثبیت برروی دستگاه لوله بری حول محورش که جهت کاملاً
افقی و موازی با تیغه‌های دستگاه دارد شروع به گردش می‌کند .
در این عمل پیوسته تیغه دستگاه در تماس با پیرامون گرده بینه می‌باشدوبه همان ضخامت
که از گرده بینه بر می‌دارد به طرف آن نزدیک می‌شود ، در نتیجه همواره لایه‌ای باضخامت
 یکسان از گرده بینه جدا می‌گردد .
 
 دستگاههای لوله بر قادرند لایه‌هائی با ضخامت بین یک تا 5 میلیمتر را تهیه نمایند .
 
عمل تثبیت گرده بینه توسط چنگک هائی که مرغک نامیده می‌شود صورت می‌گیرد .
 
بنابراین بخشی ازگرده بینه که در تماس با مرغک می‌باشد قابل لوله‌بری نبوده و بعنوان
مغزی (core) باقی می‌ماند .
 
در دستگاههای لوله‌بری موجود در کشور قطر مغزی باقیمانده حدود 20-15 سانتیمتر
 می‌باشد .
 
 در تکنولوژیهای روز دنیا ، نگهداری گرده بینه توسط غلطک هائی صورت می‌گیرد ،بدین
 ترتیب قطر مغزی باقیمانده حدود 5-4 سانتیمتر می‌باشد .
 
بدین ترتیب میزان راندمان افزایش می‌یابد . لازم بذکر است راندمان تولید تخته لایه در
 ایران حداکثر 50% گزارش شده است .
 
شکل های شماره 1 و 2 دستگاه لوله‌بری را در هنگام کار نشان می‌دهد .
 
 
 
 
 
       
 
 
 
 
قیچی کردن (Clipping)
 
لایه چوبی که بصورت پیوسته از دستگاه لوله‌بری خارج می‌گردد لازم است به ابعاد مورد
 نظر بریده شوند اینکار توسط: قیچی یا گیوتین صورت می‌گیرد .
 
 همچنین در این مرحله در صورتیکه معایبی از قبیل پوسیدگی ، گسیختگی و.... در
 لایه‌ها وجود داشته باشد با عمل قیچی کردن جدا می‌گردد .
 
 
خشک کردن لایه‌ها (drying)
 
خشک کردن لایه‌ها یکی از مراحل مهم تهیه تخته چندلا است که باید در تنظیم عوامل
 مؤثر در آن یعنی درجه حرارت ، رطوبت و زمان آن دقت کافی بکار رود .
 
خشک‌کن‌هائی که برای خشک کردن لایه‌های تخته چندلا بکار می‌رود و معمولاً ازنوع
غلطکی است .
 
بدین ترتیب که لایه‌های چوب در حین عبور از تونل‌ هوای گرم خشک کن از بین
غلطک هائی که در فواصله نزدیک هم قرار گرفته‌اند عبور می‌کند .
 
درجه حرارت خشک کن حدود oc 160-150 بوده و رطوبت لایه‌ها پس از خارج شدن از
 خشک کن دارای رطوبت حدود 8-6 درصد می باشند . شکل شماره 3 دو نما از ماشین
 خشک کن را در حین کار نشان می‌دهد .
 
 
صاف بری(Dry Clipping)
 
 قبل از اینکه لایه‌های چوب به دستگاه چسب زنی فرستاده شوند لازم است که قطعات
باریک در کنار هم قرار داده شده و به یکدیگر متصل شوند .
 
در عمل صاف بری چندین لایه چوب بر روی هم قرار گرفته بطوریکه ضخامت آنها از 10 تا 15
میلیمتر تجاوز نکند ، سپس بوسیله قیچی‌های گیوتین‌ کناره‌های لایه‌ها صاف می‌گردد
 تا بتوان آنها را کنار هم قرارداده و بهم متصل نمود .
 
 
جفت کردن و اتصال لایه‌ها
 
عمل جفت کردن و اتصال لایه‌ها پس از صاف بری صورت می‌گیرد .
در این حالت لایه‌های چوب بوسیله نوارهای کاغذی آغشته به چسب متصل می‌شوند
 تا به اندازه‌های مورد نظر تبدیل گردند .
در مواردی از دستگاههائی شبیه چرخ خیاطی جهت اتصال لایه‌ها به یکدیگر استفاده
می‌گردد .
 
 
چسب زنی (Gluing)
 
بیش از 75% چسب مورد مصرف در صنایع تخته لایه دنیا از نوع چسب اوره فرمالدئید
می‌باشد که بصورت آماده و محلول با درصد مواد جامد حدود 62% خریداری می‌گردد و
 در کارخانه پس از اضافه‌نمودن 1 تا 3 درصد کلرور آمونیوم بعنوان هاردنر و حدود 20 تا 25
 درصد آرد گندم بعنوان پرکننده و مخلوط نمودن آن در همزن با اضافه‌نمودن مقداری آب مورد
 استفاده قــــــرار می‌گیرد .
 
 چسب‌زنی در کارخانجات تخته لایه کشور توسط دستگاه چسب زن غلطک دار صورت
 می‌گیرد .
 در این چسب‌زنها لایه چوبی از بین دو غلطک که عکس جهت هم می‌گردند و در تماس
 با مخزن چسب هستند عبور می‌کند و به چسب آغشته می‌شود .
 برای تولید تخته‌های سه لا فقط لایه وسط چسب زنی می‌شود و در تخته‌های پنج لا ،
 لایه‌های 2 و 4 چسب زنی می‌شود بدین ترتیب در تخته‌های ضخیم‌تر و با تعداد لایه‌های
بالاتر ، لایه‌ها یک در میان چسب زنی می‌شوند .
 
 
جورکردن و توأم کردن لایه‌ها قبل از پرس
 
پس از چسب زدن ، لایه‌ها باید برای پرس شدن و تشکیل تخته لایه ، توأم گردند .
 
همانگونه که گفته شد تعداد لایه‌های هر تخته فرد می‌باشد و ضخامت نهائی هر تخته
 و تعداد لایه‌ها ، ضخامت لایه‌های رو و زیر و مغزی متفاوت است .
 
مثلاً برای تولید تخته سه لائی با ضخامت حدود 8/3 میلیمتر از یک لایه مغزی با ضخامت
 2/2میلیمتر از چوب صنوبر که ارزان قیمت است استفاده می‌گردد و برای لایه‌های رو و زیر
 مثلاً‌ از چوب راش که چوبی با نقوش زیبا و گرانقیمت تر می‌باشد با ضخامت 8/0 میلیمتر
 استفاده می‌گردد .
 
 
 
 
     
 
 
 
پرس کردن
 
نظر به اینکه چسب مصرفی جهت اتصال لایه‌های تخته لایه از گروه چسب های ترموست
می‌باشد ، لذا از پرس گرم برای پلیمریزاسیون چسب استفاده می‌شود .
 
این پرس ها چند طبقه (معمولاً 10 تا 12 طبقه) می‌باشند و عمل تغذیه و تخلیه آن
بصورت دستی صورت می‌گیرد و در هنگام بازشدن دهانه پرس ، لایه‌های جور شده در
 مرحله قبل ، وارد پرس می‌گردند .
 
درجه حرارت این پرس‌ها حدود oc120-100 و فشار آن تقریباً kg/cm2 10-6 برای تولید
تخته‌های سه لا می باشد زمان پرس به تعداد لایه‌ها و ضخامت تخته لایه بستگی دارد .
 
لازم بذکر است که سطح هر طبقه پرس از آلیاژ فولادی ساخته شده است که ضریب
 هدایت حرارتی آن زیاد می‌باشد ، داخل صفحات مجوف است که معمولاً بخار آب
جهت گرم شدن پرس در داخل آن گردش می‌کند .
 
 در برخی از کارخانجات عمل پرس در دو مرحله صورت می‌گیرد :
 
ابتدا پرس سرد و سپس گرم .
 
در شرکت چوکا که عملکرد پرس به روش فوق می‌باشد ، ابتدا تخته‌های آماده در پرس
 سردتحت فشار kg/cm2 15 به مدت 60 دقیقه قرار گرفته و پس از آن در پرس گرم که
 دارای بیست طبقه است تحت فشار حدود Psi 3000 و درجه حرارت حدود oc 100-90قرار
 می‌گیرد .
 
 
کناره بری
 
نظر به اینکه لایه‌های چوب در هنگام جورکردن لایه‌ها قبل از پرس کاملاً برهم منطبق نبوده
 ،لذا کناره‌های آن تا صاف می‌باشد و می‌بایست توسط دستگاههائی که دارای دو اره گرد
 بوده که بصورت موازی یکدیگر قرار گرفته‌اند کناره بری شود .
 
 که بدین ترتیب این عمل در طی دو مرحله صورت می‌گیرد .
 
 
سنباده زنی
 
تخته لایه‌های تولید شده پس از اینکه کاملاً سرد شدند توسط دستگاه ، سنباده زنی
 می‌شوند .
 لازم بذکر است که در مواردی ، بنابه درخواست خریداران تخته لایه‌ها بدون عمل سنباده زنی
 به بازار عرضه می‌گردد ضمن آنکه برخی از کارخانجات داخلی نیز فاقد دستگاه سنباده زنی
 می‌باشند .
 
 
درجه بندی
 
در آخرین مرحله و قبل از اینکه تخته لایه‌ها بر روی پالت شمارش و بسته‌بندی شوند سطح
 رویی آن توسط کارگران باتجربه مشاهده و کنترل می‌شود و براساس معایبی که در سطح
تخته‌ها وجود داردآنهارا درجه بندی میکنند.
 
 
امتیازات:
 
-تخفیف پدیده هم کشیدگی و واکشیدگی « بازی چوب»
- افزایش پایداری فیزیکی و مکانیکی
- مقاوم در کاهش رطوبت پذیری« و در بعضی موارد ضد آب جوش»
- قابلیت اشباع پذیری
- امکان دسترسی به سطوح وسیع چوبی
- عایق در برابر حرارت،‌صوت، جریان برق
- دافع ضربه های ناگهانی
 
 
مصارف:
 
تولید تخته لائی بصورت سه لا بیشتر جهت مصارف ساخت مصنوعات چوبی و دربهای
پیش ساخته می باشد و از مصارف تخته های چند لا می توان در مصارف ساختمانی،
 صنعتی، دریائی، واگن سازی، دکوراسیون، مبلمان، درب سازی، کابینت،قالبهای جعبه
 برش«دایکات» ،هواپیما سازی و ... نام برد. همچنین در کشورهائی که ساخت
 ساختمانهای چوبی مرسوم است
تخته های چند لا با ضخامت های مختلف کاربرد فراوانی دارند.
  
مصارف دیگر: جعبه سازی، میزو صندلی، سورتمه سازی و موارد دیگر


 


 

مطالب اخیر:
دوستان من:
کدهای اضافی کاربر :